Havacılık parçalarının ölçümünde kullanılan koordinat ölçüm makinelerinin kalibrasyon ve doğrulama süreçleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HAVACILIK BİLİMİ VE TEKNOLOJİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAMET TAŞYÜREK

Danışman: KÜRŞAD MELİH GÜLEREN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsan nüfusunun artması ve teknolojinin gelişmesiyle hava ulaşımına olan tale- bin artacağı kolaylıkla tahmin edilebilir. Bu büyüme ile birlikte hava araçlarına olan ihtiyaç da artacaktır. Bu ihtiyaca paralel olarak hava araçları parçalarının üretiminin ve bakım-servis hizmetlerinin de artması beklenmektedir. Doğal olarak, bu parçalarının üretiminde ve bakım-servis hizmetlerinde çok yoğun bir şekilde kullanılan CMM (Co- ordinate Measuring Machine) kullanımı, sayısı ve önemi artacaktır. CMM'ler, parça üretiminde ve bakımında çok yoğun bir şekilde kullanımına rağmen cihazın nasıl çalıştığı ve arkasında yatan mantığı, teoriyi bilen operatör ve mühendis eksikliği olduğu bilinmektedir. Ek olarak, CMM'lerin nasıl kalibre edilmesi gerektiği de çok az kişi tarafından bilinmektedir. Bu işlem, çoğunlukla hazır CMM kalibre programları aracılığı ile yapılmaktadır. Dolayısı ile, CMM kalibrasyonu ve doğrulaması ile ilgili önemli de- recede dokümentasyon eksikliğinin olduğu söylenebilir. Bu eksikliğin önüne geçmek için, öncelikle hava araçları parçaları üreten firmaların uygulamalarından ve CMM satıcıların dkümanlarından yararlanılarak CMM'ler hakkında genel bilgiler verilmiş olup sonrasında ise ISO 10360-1-2-3-4-5-7-8 spektleri dikkate alınarak CMM kalibra- syonunun ve doğrulamasının nasıl yapılacağı hakkında detaylı bilgiler verilmiştir.