Huh7 ve EA.hy926 Hücre Temelli Perfüze Edilebilir Mini Organ Platformunda NAFLD Modelinin Geliştirilmesi
Kaya M. (Yürütücü), Avcı H., Uysal O.
TÜBİTAK Projesi, 2218 - Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı, 2026 - 2028
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2218 - Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı
- Başlama Tarihi: Eylül 2026
- Bitiş Tarihi: Eylül 2028
Proje Özeti
|
Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı
(NAFLD), dünya genelinde yetişkin nüfusun %25’inden fazlasını etkileyen ve
ileri evrelerinde non-alkolik steatohepatit (NASH), fibrozis, siroz ve
hepatoselüler karsinom (HCC) gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilen yaygın
bir karaciğer hastalığıdır. Günümüzde hastalığın ilerlemesini durdurabilecek
onaylanmış bir tedavi bulunmamaktadır. Karaciğer biyopsisi, tanıda altın
standart olmasına rağmen invaziv yapısı, hasta konforunu olumsuz etkilemesi
ve yüksek maliyeti sebebiyle yaygın kullanımda sınırlıdır. Bu durum,
NAFLD’nin patofizyolojisini daha iyi anlamak ve tedavi stratejilerini
geliştirmek amacıyla, fizyolojik olarak doğru, tekrarlanabilir ve düşük
maliyetli in vitro modellere duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Bu proje ile, Huh7 hepatoselüler
karsinom hücreleri ve EA.hy926 endotel hücrelerinden oluşan ikili kültür, çalışmanın
yürütüleceği ESTEM’de geliştirilmekte olan perfüze edilebilir mini organ
platformunda kullanılarak NAFLD modelinin oluşturulmasını amaçlanmaktadır.
Mevcut mikroakışkan çip teknolojilerine kıyasla, önerilen sistem daha yüksek
hücre hacmi, kolay numune erişimi, düşük üretim maliyeti ve standart
laboratuvar altyapısında üretim imkânı sunacaktır. Hücrelerin ECM (Tip I
kolajen + fibronektin) ile kaplanmış PET membran üzerinde, akışkan perfüzyon
sistemi altında uzun süreli kültürü sağlanarak NAFL modeli geliştirilecektir. NAFLD indüksiyonu için serbest yağ
asitleri (palmitik asit + oleik asit) kullanılacak; lipid birikimi Oil Red O
boyası ile kantitatif olarak analiz edilecektir. Hücre canlılığı ve
morfolojisi Canlı–Ölü floresan boyama yöntemiyle değerlendirilecektir. Moleküler
düzeyde, hepatik fonksiyon ve inflamasyonla ilişkili biyo-belirteçlerin (ALB,
IL-6, TNF-α) protein seviyeleri ELISA ile; gen düzeyinde ise TNF-α, IL-6,
NF-κB, Nrf2 ve TGFB1 genlerinin ekspresyon analizleri qPCR yöntemiyle
incelenecektir. Ayrıca ROS düzeyleri flow sitometri ile değerlendirilecektir. Elde edilecek model, hem bilimsel
araştırmalarda hem de farmasötik ilaç geliştirme süreçlerinde
kullanılabilecek, ticari potansiyeli yüksek, düşük maliyetli ve kullanıcı
dostu bir platform sunacaktır. Bursiyer adayı Dr. Murat Kaya,
rekombinant DNA teknolojileri, klonlama, protein üretimi ve saflaştırılması
konularında kapsamlı deneyime sahiptir. Hücre kültürü tekniklerinde yetkin
olup, daha önce ESTEM bünyesinde TÜBİTAK 1004 projesinde bursiyer olarak
çalışmıştır. 2023–2025 yılları arasında TÜBİTAK 2218 kapsamında mikroakışkan
sistemler, karaciğer kanseri modellemesi ve Huh7, HepG2, EA.hy926 gibi hücre
hatlarıyla çalışmıştır. Hâlihazırda perfüze edilebilir mini organ
platformlarında deneyim sahibidir ve ESTEM’in laboratuvar altyapısı, işleyişi
ve kültürüne hâkimdir. ESTEM merkezi hücre kültürü ve
mikroakışkan deneyler için gerekli tüm teknik altyapıya sahiptir. Bünyesinde
laminer akış kabinleri, CO₂
inkübatörleri, santrifüjler, floresan ataçmanlı ters-faz (inverted)
mikroskoplar (Carl Zeiss Axio Observer D1, Leica DM2500) ve mikroakışkan çip
ve malzemelerin üretimi için temiz oda gibi birçok imkana sahiptir. Proje
danışmanları çip üzerinde organ, biyomalzeme ve mikroakışkan sistemler, memeli
hücre kültürü, moleküler biyoteknoloji ve analiz yöntemleri konularında uzmandır.
Merkezde TÜBİTAK 1004 dahil olmak üzere çok sayıda proje yürütülmekte olup,
tecrübe, altyapı ve personel desteği açısından güçlü bir araştırma ortamı
mevcuttur. Bu proje, araştırmacının çip üzerinde
organ teknolojilerinde ve NAFLD modellemesinde ileri düzey yetkinlik
kazanmasını sağlayacaktır. Önceki projelerden elde edilen bilgi ve teknik
becerilerin geliştirilmesiyle, uzun vadede farmasötik araştırmalar ve
biyomedikal cihaz geliştirme alanlarında hem akademik hem de endüstriyel iş
birlikleri için güçlü bir zemin oluşturacaktır. |