Huh7 ve EA.hy926 Hücre Temelli Perfüze Edilebilir Mini Organ Platformunda NAFLD Modelinin Geliştirilmesi


Kaya M. (Yürütücü), Avcı H., Uysal O.

TÜBİTAK Projesi, 2218 - Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı, 2026 - 2028

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 2218 - Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı
  • Başlama Tarihi: Eylül 2026
  • Bitiş Tarihi: Eylül 2028

Proje Özeti

Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAFLD), dünya genelinde yetişkin nüfusun %25’inden fazlasını etkileyen ve ileri evrelerinde non-alkolik steatohepatit (NASH), fibrozis, siroz ve hepatoselüler karsinom (HCC) gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilen yaygın bir karaciğer hastalığıdır. Günümüzde hastalığın ilerlemesini durdurabilecek onaylanmış bir tedavi bulunmamaktadır. Karaciğer biyopsisi, tanıda altın standart olmasına rağmen invaziv yapısı, hasta konforunu olumsuz etkilemesi ve yüksek maliyeti sebebiyle yaygın kullanımda sınırlıdır. Bu durum, NAFLD’nin patofizyolojisini daha iyi anlamak ve tedavi stratejilerini geliştirmek amacıyla, fizyolojik olarak doğru, tekrarlanabilir ve düşük maliyetli in vitro modellere duyulan ihtiyacı artırmaktadır.

Bu proje ile, Huh7 hepatoselüler karsinom hücreleri ve EA.hy926 endotel hücrelerinden oluşan ikili kültür, çalışmanın yürütüleceği ESTEM’de geliştirilmekte olan perfüze edilebilir mini organ platformunda kullanılarak NAFLD modelinin oluşturulmasını amaçlanmaktadır. Mevcut mikroakışkan çip teknolojilerine kıyasla, önerilen sistem daha yüksek hücre hacmi, kolay numune erişimi, düşük üretim maliyeti ve standart laboratuvar altyapısında üretim imkânı sunacaktır. Hücrelerin ECM (Tip I kolajen + fibronektin) ile kaplanmış PET membran üzerinde, akışkan perfüzyon sistemi altında uzun süreli kültürü sağlanarak NAFL modeli geliştirilecektir.

NAFLD indüksiyonu için serbest yağ asitleri (palmitik asit + oleik asit) kullanılacak; lipid birikimi Oil Red O boyası ile kantitatif olarak analiz edilecektir. Hücre canlılığı ve morfolojisi Canlı–Ölü floresan boyama yöntemiyle değerlendirilecektir. Moleküler düzeyde, hepatik fonksiyon ve inflamasyonla ilişkili biyo-belirteçlerin (ALB, IL-6, TNF-α) protein seviyeleri ELISA ile; gen düzeyinde ise TNF-α, IL-6, NF-κB, Nrf2 ve TGFB1 genlerinin ekspresyon analizleri qPCR yöntemiyle incelenecektir. Ayrıca ROS düzeyleri flow sitometri ile değerlendirilecektir.

Elde edilecek model, hem bilimsel araştırmalarda hem de farmasötik ilaç geliştirme süreçlerinde kullanılabilecek, ticari potansiyeli yüksek, düşük maliyetli ve kullanıcı dostu bir platform sunacaktır.

Bursiyer adayı Dr. Murat Kaya, rekombinant DNA teknolojileri, klonlama, protein üretimi ve saflaştırılması konularında kapsamlı deneyime sahiptir. Hücre kültürü tekniklerinde yetkin olup, daha önce ESTEM bünyesinde TÜBİTAK 1004 projesinde bursiyer olarak çalışmıştır. 2023–2025 yılları arasında TÜBİTAK 2218 kapsamında mikroakışkan sistemler, karaciğer kanseri modellemesi ve Huh7, HepG2, EA.hy926 gibi hücre hatlarıyla çalışmıştır. Hâlihazırda perfüze edilebilir mini organ platformlarında deneyim sahibidir ve ESTEM’in laboratuvar altyapısı, işleyişi ve kültürüne hâkimdir.

ESTEM merkezi hücre kültürü ve mikroakışkan deneyler için gerekli tüm teknik altyapıya sahiptir. Bünyesinde laminer akış kabinleri, CO₂ inkübatörleri, santrifüjler, floresan ataçmanlı ters-faz (inverted) mikroskoplar (Carl Zeiss Axio Observer D1, Leica DM2500) ve mikroakışkan çip ve malzemelerin üretimi için temiz oda gibi birçok imkana sahiptir. Proje danışmanları çip üzerinde organ, biyomalzeme ve mikroakışkan sistemler, memeli hücre kültürü, moleküler biyoteknoloji ve analiz yöntemleri konularında uzmandır. Merkezde TÜBİTAK 1004 dahil olmak üzere çok sayıda proje yürütülmekte olup, tecrübe, altyapı ve personel desteği açısından güçlü bir araştırma ortamı mevcuttur.

Bu proje, araştırmacının çip üzerinde organ teknolojilerinde ve NAFLD modellemesinde ileri düzey yetkinlik kazanmasını sağlayacaktır. Önceki projelerden elde edilen bilgi ve teknik becerilerin geliştirilmesiyle, uzun vadede farmasötik araştırmalar ve biyomedikal cihaz geliştirme alanlarında hem akademik hem de endüstriyel iş birlikleri için güçlü bir zemin oluşturacaktır.