YAPAY ZEKA ARTTIRILMIŞ MİMARİ TASARIM: ÜRETKEN, DEĞERLENDİRİCİ VE UYARLANABİLİR SİSTEMLER

Anay H., Ince F.

IV. Ulusal Yaratıcı ve Eleştirel Düşünce Kongresi , Ankara, Türkiye, 20 - 21 Mayıs 2025, ss.24, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.24
  • Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Mimari tasarım süreçleri, yapay zeka (YZ) teknolojilerinin gelişmesi ve bu sürece daha çok entegre olması ile giderek daha fazla değişmektedir. Araştırma, YZ ile geleneksel tasarım kısıtlamalarının üstesinden gelme potansiyelini vurgulayarak, insan tasarımcılar ve yapay zeka teknolojileri arasında işbirliğine dayalı bir mimari tasarım yaklaşımı olarak “Yapay Zeka Arttırılmış Mimari Tasarım” kavramını öne çıkarmaktadır. Geleneksel mimari tasarım sürecinin analiz edilmesini ve YZ’ nın bu sürece dahil olarak mevcut sınırlamaları nasıl minimuma indirebileceğini içermektedir. Çalışma, mimari tasarım sürecini konsept tasarımı, ön tasarım, tasarım geliştirme ve kullanım değerlendirme olmak üzere dört temel adıma ayırarak incelemekte ve YZ teknolojilerinin her aşamaya stratejik olarak nasıl entegre edilebileceğini göstermektedir. Bunu yaparken mimarlıkta kullanılabilen makine öğrenimi, derin öğrenme ve bilgisayarlı görü teknikleri gibi YZ teknolojilerini tasarım aşamalarında kullanım çeşitlerine göre üretken, değerlendirici ve uyarlanabilir sistemler olmak üzere üç gruba ayırmaktadır. Üretken sistemler birden fazla tasarım alternatifi oluştururken tasarım sürecinin yaratıcı yönüyle desteklemektedir. Değerlendirici sistemler kapsamlı kullanıcı değerlendirmeleri sağlayarak tasarım aşamasında projeye dair öngörüler sunmaktadır.  Uyarlanabilir sistemler gerçek zamanlı kullanım verilerine dayalı olarak bina performansını dinamik olarak optimize etmeyi sağlamakta ve bir sonraki tasarımlar için veri oluşturmaktadır. Artan yaratıcılık, hızlı geri bildirimler, kolaylaşan tasarım süreçleri ve kullanıcı merkezli tasarım gibi önemli faydaları kabul eden çalışma aynı zamanda etik hususlar ve teknolojik çözümlere aşırı güvenme riski gibi zorlukları da eleştirel bir şekilde incelemektedir. Bulgular, mimari tasarım sürecine başarılı bir yapay zeka entegrasyonunun, teknolojik yeniliklerinden yararlanırken insan yaratıcılığını koruyan dengeli bir yaklaşım gerektirdiğini göstermektedir. Bu araştırma, mimari tasarımda insan tasarımcı-YZ iş birliği üzerine ortaya çıkan söyleme katkıda bulunmakta ve YZ’ nın mimari tasarım sürecini dönüştürücü potansiyeline dair bir çerçeve sağlarken tasarım uygulamalarında teknolojik yeniliğe dayalı, etik bir yaklaşımı savunmaktadır.