Taşınmaz Kültür Varlıklarının Sürdürülebilir Korunmasında Alan Yönetiminin Değişen Mevzuat Bağlamındaki Durumunun Bir Değerlendirmesi


Ünver H.

Çağdaş Yerel Yönetimler, vol.32, no.1, pp.115-142, 2023 (Peer-Reviewed Journal)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 32 Issue: 1
  • Publication Date: 2023
  • Journal Name: Çağdaş Yerel Yönetimler
  • Journal Indexes: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Page Numbers: pp.115-142
  • Eskisehir Osmangazi University Affiliated: Yes

Abstract

Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) tarafından bütünleşik koruma politikaları bağlamında değerlendirilen alan yönetimi ile alan yönetimlerinin çerçevesini belirleyen yönetim planlarının hazırlanma ve yürütme süreçleri, ülkelerin mevzuatları ile bu mevzuatlar hazırlanırken temel alınan uluslararası rehberlere istinaden şekillenmektedir. Alan yönetimi Türkiye Cumhuriyeti mevzuatında 2004 yılında, 5226 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile yer bulmuştur. Bu düzenlemeye dayanan 26006 sayılı Alan Yönetimi ile Anıt Eser Kurulunun Kuruluş ve Görevleri ile Yönetim Alanlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 2005 yılında yürürlüğe girmiştir. Sonraki süreçte ise Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 26006 sayılı Yönetmelik’te bazı değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu yeni düzenleme ve değişikliklerde, alan deneyimlerinin birer kazanım aktarımı sağladığı düşünülmektedir. 31435 sayılı Yönetmelik ile 2021 yılında yapılan düzenleme ve değişiklik de bunlardan biridir.

Türkiye’de ulusal yönetim planlarının oluşturulmasına ve bu alanların yönetilmesine yönelik yasal çerçevenin, uluslararası rehberler ile uyum içinde olup olmadığının değerlendirilmesi, çalışmanın problemidir. Bu probleme yönelik olarak çalışmada, yürürlükteki yönetmeliğin, öncelikli olarak 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve diğer kanun, yönetmelik ve ilke kararları ile dil birliği ve terminoloji ile; sonrasında ise uluslararası rehberlerde ön görülen yönetsel çerçeveye dair hususlar ile uyumunun değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaca yönelik olarak, Türkiye Cumhuriyeti koruma mevzuatında alan yönetimi ile ilgili metinler ile uluslararası rehberler, çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Çalışmanın sonucunda, uluslararası rehberler bağlamında 26006 sayılı Yönetmelik’e çeşitli öneriler getirilmektedir.