Yapıların Algılanmasında Mimari Üslup Rolünün Kilise Ve Külliye Üzerinden İncelenmesi

Creative Commons License

Atıcı E., İnceoğlu M.

JIA JOURNAL (IJIIA) Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat Dergisi, cilt.4, sa.2, ss.109-123, 2019 (Hakemli Dergi)

Özet

İletişim, insanoğlunun kendisini toplumsal bir varlık olarak var ettiğinden bu yana sürmektedir. Birçok şekilde gerçekleşen iletişimin en temel düzeyi dildir. Mimari iletişimde de bu dili, yapıların mimari üslubu ortaya koymaktadır. Kendine ait üslubu olan bir yapının kendine ait bir karakteri var demektir. Karakteri belli olan bir yapının sergilediği davranış ve kullanıcısının takındığı davranışlar da bu doğrultuda gelişmektedir. Yapının mimari üslubu karşısında, insanın mekânı algılayışı da değişmektedir. Mekânın ifadesine bağlı olarak kullanıcısının davranışlarında yönlendirmeler ve bunun yanı sıra kısıtlanmalar yaşanmaktadır. Mimari dilin yapıya kattığı atmosfer bu tür davranışların yönlendirmelerini ve duyguları güçlendirmektedir. Kullanıcının yapıyı bütünüyle algılamasında ve deneyimlemesinde, yapının işlevi ve karşı tarafa vermek istediği mesaj öncü olmaktadır. İşlevin ve mesajın tam anlamıyla karşı tarafa iletilmesinde, mimari bir yapının somut ve soyut olguları bir arada tutan bütün olarak davranması önemli bir faktördür. Verilmek istenen etki, mimari ögelerin bağımsız olarak algılanmasıyla değil, bu ögelerin bir araya gelmesiyle anlam kazanmaktadır. İşlevi ibadet olan kilise ve külliyelerde kullanıcının mekân içerisindeki tavırlarının birbirinden farklı olması, bu durumu ispatlayan bir örnek olmaktadır. Farklı mimari dile sahip olan bu farklı iki yapı tipinin verdiği mesaj farklı olduğundan, insanlar tarafından algılanması da ibadet yeri olarak sınırlı kalmayacaktır. Bu sınırı eriten mimari üslup, mimari iletişimin farklı dillerini oluşturarak algılamadaki farklılığı oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında, bu farklılıkların neler olabileceğini ve bunlara hangi mimari ögelerin sebep olduğunu saptamak amaçlanmıştır. Bu durumu somutlamak için Gotik Kilise ve Osmanlı Külliyesi üzerinden bir analiz çalışması yapılmıştır. Analiz çalışması kapsamında literatür taraması, ve anket gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerden çıkan sonuçlar tablo haline getirilerek bu yapılar için yeni bir tanımlama ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Algı, Mekân Algısı, Mimari Üslup, Gotik Kilise, Osmanlı Külliyesi.