Şeker Pancarında Yabancı Ot Mücadele Yöntemleri ve Bitki Sıklığının Verim ve Verim Unsurlarına Etkileri
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Tarla Bitkileri (Dr), Türkiye
Tez Danışmanı: Mehmet Demir Kaya
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışma şeker pancarında yabancı ot mücadele yöntemleri ve bitki sıklığının verim ve verim unsurlarına etkisini incelemek amacıyla 2015, 2016 ve 2017 yıllarında Eskişehir koşullarında yürütülmüştür. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulan araştırmada, yabancı ot mücadele yöntemleri YM0 = kontrol, YM1 = ekim öncesi herbisit uygulaması, YM2 = çıkış sonrası herbisit uygulaması, YM3 = YM1 + YM2, YM4 = YM1 + el çapası ve YM5 = el çapası ile yabancı otsuz parseller olmak üzere ana parsellere, bitki sıklıkları ise sıra aralıkları 30, 35, 40, 45 ve 50 cm'ye ayarlanarak alt parsellere yerleştirilmiştir. Araştırmada yaprak ağırlığı, kök gövde ağırlığı, kök gövde çapı, kök gövde uzunluğu, kök gövde verimi, polar şeker oranı, ham şeker verimi, verim değişimi, yabancı ot yoğunluğu, yabancı ot rastlama sıklığı, yabancı ot kontrol etkinliği, yabancı ot yaş ve kuru ağırlığı özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonuçları, incelenen özelliklerin yabancı ot mücadele yöntemleri ve bitki sıklıklarına göre değiştiğini göstermiştir. Üç yılın ortalama değerlerine göre, yabancı ot mücadele yöntemleri arasında en yüksek kök gövde verimi, şeker oranı ve şeker verimi YM4 parsellerinden sırasıyla 11022 kg/da, %14,62 ve 1613 kg/da olarak belirlenmiştir. Bitki sıklıkları arasında en yüksek kök gövde verimi (6282 kg/da) 35 cm'de belirlenirken, en yüksek şeker oranı (%13,22) ve şeker verimi (953 kg/da) ise 30 cm'den elde edilmiştir. Yabancı ot yoğunluğu, yabancı ot yaş ve kuru ağırlığı bakımından en düşük değerler YM4 ve YM3 parsellerinde ölçülmüştür. Yabancı otlarla mücadele edilmediğinde yıllara bağlı olarak şeker pancarında %100'e varan oranlarda verim kaybının olduğu hesaplanmıştır. Yabancı otlar arasında rastlama sıklığı bakımından ilk sırayı %85 ile kırmızı köklü tilkikuyruğu (Amaranthus retroflexus L.) almıştır. En yoğun bulunan yabancı ot türünün 39,08 adet/m2 ile sirken (Chenopodium album L.) olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, yabancı ot mücadelesinin şeker pancarı verim ve kalitesine olumlu etkisinin olduğu, ekim öncesi ilaçlama ve çapalama içeren YM4 kombinasyonunun diğer yöntemlere göre üstünlük gösterdiği ve yüksek bitki sıklıklarının (30, 35 ve 40 cm) şeker pancarı tarlalarındaki yabancı otları baskı altına almak amacıyla önerilebileceği söylenebilir.