Eğlence Amaçlı Ekran Kullanımının Toplumsal Yaşamın Yeniden Üretimindeki Yeri: Z Kuşağı Örneği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, İletişim Bilimleri Enstitüsü, İletişim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: The Place Of Screen Usage For Entertainment İn The Reproduction Of Social Life: The Example Of Generation Z
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Toplumsal yaşamın dinamiklerini değiştiren post-fordist üretim tarzı, ileri ekran
teknolojisiyle eğlence sektörünü derinden etkilemektedir. Dijital platformlar olarak video
akış servisleri bu sürecin dijital endemikleri arasında yer alarak gündelik yaşam
kültüründe kendine yer açmaktadır. İnternetin yaygınlaşmaya başladığı yıllarda doğup
büyüyen ekran eğlencesiyle uyumlu Z kuşağı, her an ve her yerde tüketim için tasarlanan
video akış servislerinin popülerleşmesine katkı sağlamaktadır. Bu katkının niteliğini
araştıran bu çalışmada Türkiye’deki Z kuşağının eğlence anlayışı ve pratiklerine
odaklanılmış; video akış servisi özelindeki ekran kullanımı kültür endüstrisi bağlamında
yorumlanarak dijital ve duygulanımsal emeğin toplumsal yaşamın yeniden üretimindeki
işlevi saptanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla araştırma, internet erişiminde kota sorunu
olmayan ve YouTube dahil en az iki video akış servisi kullanan, teorik örnekleme
stratejisine göre belirlenen 21 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle
gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda toplumsal yaşamın dinamiğini oluşturan
eğlence emeğinin ağlarda yüksek farkındalık içermeden sarf edildiği; izleme pratiklerinin
sermayedar (video akış servisi) ve emekçi (video akış servisi izleyicisi) ilişkisini üretip
benzer dünya görüşlerinin yeniden üretilmesi yönünde talep oluşturduğu; bilinçli bir
izleyici kitlesinin de var olduğu; asosyalleştirici etkide bulunan ekran eğlencesinin Z
kuşağının gündelik yaşamında önemli ölçüde yer kapladığı ortaya konmuştur. Ayrıca
örneklemlerin ifadelerinden hareketle “akış hipnozu”, “dijital eğlence emeği”, “eğlence
üşengeçliği”, “ekran girdabı”, “eksik eğlence”, “medya mesaisi”, “platforma kapanma”,
“video akış işçisi” ile 3Ş (iş, akış, yatış) terimleri literatüre kazandırılmıştır.