Bozdağ Mera Bitki Örtüsünün Durumu, Elverişli Yem Üretimi ve Kalitesinin Mevsimsel Değişiminin Uzaktan Algılama Tekniği ile İzlenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Tarla Bitkileri (Dr), Türkiye
Tez Danışmanı: Ali Koç
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Sündiken Sıradağları'nın Bozdağ Yöresi'ne ait meralarda 2017 ve 2018 yıllarında yürütülen bu çalışmada, bitki örtüsünün durumu, elverişli yem üretimi ve kalitesinin farklı bakıya sahip alanlardaki mevsimsel değişimleri ve bu değişimlerin uzaktan algılama teknikleriyle izlenebilirliği araştırılmıştır. İncelenen alanda buğdaygil oranı bakıya göre değişmezken, baklagil oranı kuzey ve zirvede daha yüksek ve diğer familyaların oranı güneyde daha yüksek olmuştur. Toprak kaplılığı güney bakıda daha düşük olsa da hiçbir bakıda erozyon eşik sınırının altında kalmamıştır. Bakı fark etmeksizin tüm alanların sağlık sınıfı bakımından "sağlıklı" ancak durum sınıfı bakımından "zayıf" sınıfta yer aldıkları belirlenmiştir. Ortalama 64,72 kg/da olan elverişli yem miktarının mevsim başlangıcından itibaren sıcaklıkların en üst seviyelere ulaştığı temmuz ayına kadar arttığı ve sonrasında sonbahar yağışlarına kadar azalışa geçtiği belirlenirken özellikle kurak dönemde kritik değerlere (40 kg/da) yakın seyrettiği görülmüştür. Güney bakıda daha yüksek olan ham protein oranı, mevsim başlangıcında yaklaşık % 13,5 iken mevsim ilerledikçe azalış göstermiştir. Bitkilerin NDF oranı dalgalı bir seyir izlerken ADF oranı mevsim sonuna kadar artış eğilimi göstermiştir. Sindirilebilir kuru madde (SKM) oranı ise yaz ortasına kadar artış gösterdikten sonra azalma eğilimine sahip olmuştur. Topoğrafyaya bağlı NDF ve SKM oranları genel itibariyle güneyde daha düşük iken ADF oranı güneyde daha yüksek bulunmuştur. İncelenen alanda otlatma olgunluğu 30 Nisan ve otlatma sonu 1 Kasım'a denk gelmekte olup otlatma süresi ortalama 180 gün civarındadır. Uzaktan algılama çalışmaları sonucunda 10 x 10m çözünürlükte ve ücretsiz Sentinel 2A görüntülerinden türetilen NDVI değerleri ile elverişli yem miktarı ve NDF oranlarına ait mevsimsel değişimin tahmin edilemeyeceği ancak elverişli yem miktarının temmuz – ağustos ve ekim dönemlerinde (sırasıyla r2=0,722, r2=0,407 ) tahmin yapılabileceği görülmüştür. Ham protein, ADF ve SKM oranlarına ait mevsimsel değişimin ise önemli derecede tahmin edilebildiği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Sentinel 2A uydu görüntülerinden türetilen NDVI verileri ile özellikle otlatma mevsiminin belirlenmesi ve yaz kuru döneminde elverişli yem miktarının tahmin edilmesi yanında ham protein, ADF ve SKM oranlarındaki mevsimsel değişimi belirlemenin mümkün olduğu ortaya konulmuştur.