Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi 'Y/ 460' Numarada Kayıtlı Bulunan Cönk Üzerine Bir İnceleme (İnceleme- Metin- MESTAP'a göre tasnif)
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ, Türkiye
Tez Danışmanı: Tuba Onat Çakıroğlu
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Türk Dili ve Edebiyatı kaynakları arasında yer alan cönkler, yazıldığı dönemin dilini ve edebî anlayışını, duygu ve düşüncelerini, gelenek ve göreneklerini yansıtan, geçmişten günümüze ışık tutan edebî eserlerdir. Bu eserlerin gün ışığına çıkarılarak bugün bilinmeyen şair veya şiirlerin tespit edilmesi edebiyat ve kültür tarihimiz için önemlidir. Çalışmamızı kapsayan eser ise Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi, Yazmalar Bölümü Y/460 numarada kayıtlı "Cönk" tür. Eserde yazılı tarihe göre cöngün, H.15 Ramazan 1225 / M.14 Ekim 1810'da derlendiği ve mürettibin "Eyüp Rehî" olduğu anlaşılmaktadır. Tamamı klasik Türk edebiyatına ait manzum ve mensur örneklerden oluşan cönkte 81 şaire ait 398 şiir mevcuttur. Ancak mahlası olmayan, şairini tespit edemediğimiz nesir ve nazımlar ile birlikte cönkteki toplam edebî ürünlerin sayısı 432'dir. Çalışmamız, eserin inceleme ve metni olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde cönkler hakkında bilgi verilerek cönklerin mahiyeti, cönk-mecmua ilişkisi, Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP) üzerinde durulmuştur. İncelememizi oluşturan birinci bölümde cöngün nüsha tavsifi, tertip hususiyetleri, dil ve imla özellikleri örneklerle açıklanmış; cönkte tespit edilen şairlerin biyografilerine yer verilmiştir. Şairler ve şiirleri, nazım şekilleri, aruz kalıpları sayısal verilerle desteklenerek belirtilmiştir. Cönkte var olan ancak kaynaklarda bulunmayan şiirler tabloda ayrıca sunulmuştur. İkinci bölümde cöngün MESTAP'a göre tasnifi ve çeviri yazılı metni yer almaktadır. Cönkte dikkat çeken ilginç görsel şiirler ise ekte mevcuttur. Anahtar Kelimeler: Cönk, Şiir, Klasik Türk Edebiyatı, MESTAP