Görme Engellilerde Kent İmgesi: Eskişehir Örneği


Arş. Gör. SELÇUK ÖZKAYA

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi, Türkiye

Tez Danışmanı: Tayfun Çınar

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır

Özet:

Kent imgesi, bireylerin zihinlerindeki kent temsilidir. Kent imgesi, beş temel unsurdan oluşur. Bunlar; yollar, sınırlar/kenarlar, bölgeler, düğüm/odak noktaları ve işaret ögeleridir. Bu unsurların bütünü, kent imgesini oluşturur. Engellilik, sosyal bir inşadır. Kent bağlamında engellilik, norm olarak kabul edilen insan bedenine göre tasarlanmış kentsel çevrenin; "normal" bedene sahip olmayan insanları dışlamasıdır. Bu bağlamda görenlere göre tasarlanmış bir kentin, görme engellilerde oluşturacağı kent imgesi de zayıflamaktadır. Görme engellilerde kent imgesinin güçlendirilmesi için, kentsel çevrede işitsel, kokusal ve somatosensorik belirteçlerin yer alması gerekmektedir. Bu sayede görme engellilerin kent imgeleri, olduğundan daha güçlü hale gelecektir. Bu kapsamda görme engellilerin kent imgeleri araştırılmış, edinilen bulgulara göre sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırma 1'i az gören 10'u total görme engelli olan 11 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan 4'ü kadın, 7'si erkektir. Katılımcıların yaş aralığı 18-60 yaşları arasında değişmektedir. Katılımcılarla yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca katılımcılardan kente ilişkin eskiz çizmeleri talep edilmiştir. Toplam 7 katılımcı eskiz çizmeyi kabul etmiştir. Çalışmanın ulaştığı sonuçlar, görme engellilerin kent imgelerinde yolların daha nesnel, işaret ögelerinin daha öznel olduğu; kış mevsimlerinde kentin okunaklılığının düştüğü; yayalaştırılmış-araç trafiğine kapatılmış alanların, görme engellilerin kent imgelerini daha da güçlendirdiği; kentsel raylı sistemin standart, öngörülebilir ve erişilebilir olduğu için, görme engellilerin kent imgelerinde baskın ve ayrıntılı olduğudur. Buradan hareketle; genel olarak toplu taşımanın özel olarak kentsel raylı sistemin sesli belirteçlerle donatılması, kentte araç trafiğine kapatılmış ve yayalaştırılmış bölgelerin artırılması ve kış mevsimlerinde somatosensorik belirteçlerin silikleşmemesi için kar temizlemenin artırılması, görme engellilerin kent imgelerinin Eskişehir örneğinde güçlendirilmesi için gereklidir.