Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, MALİYE BÖLÜMÜ, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ali Çelikkaya
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Çalışmada, ekonomik bütünleşme amacıyla kurulan bölgesel birliklerde; çeşitli zorlukları, ekonomik etkileri ve günümüz birliklerindeki durumu göz önünde bulundurularak, bütünleşme süreçlerinin bir parçası olan vergilerin uyumlaştırılması sorunu Avrupa, Afrika ve Orta ve Güney Amerika'da bulunan bölgesel birlikler özelinde ele alınmaktadır. Bir bölgesel birlikte, vergi uyumlaştırması sürecinin merkezi karar mekanizmaları ile yürütülmesinin zor ve karmaşık olacağı; bu sebeple benzer vergi yapılarına sahip ülke gruplarının belirlenerek, sürecin aşamalı bir şekilde yürütülmesinin daha başarılı olacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda, çalışmanın temel amacı: bölgesel birliklerde benzer vergi sistemlerine sahip ülkelerden oluşan işbirliği gruplarının tespit edilerek, uyumlaştırma süreçlerinin tüme varacak şekilde yürütülebilmesine yönelik bir öneri sunabilmektir. Bu amaç doğrultusunda, çeşitli vergi yükü verilerinden faydalanarak Ward kümeleme yöntemiyle vergi yükleri benzer ülke kümeleri tespit edilmiştir. Daha sonra elde edilen kümeler ve kümelere atanan ülkelerin vergi sistemi özellikleri kıyaslanmıştır. Bulgulara göre, küme içi başarılı benzerliklerden dolayı; vergi yükü verilerinin, kümeleme veya türev algoritmalarda, vergi sistemlerindeki benzerlikleri açıklarken kullanılabilir bir veri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte Avrupa örnekleminden elde edilen kümelerin benzer vergi sistemlerine sahip ülkelerden oluşması; tümevarıma dayanan uyumlaştırma sürecinin Avrupa örneklemi için uygulanabilir olduğunu göstermiştir. Ayrıca TFEU'da yer alan güçlendirilmiş işbirliği sunulan öneriyi desteklemektedir. Afrika ile Orta ve Güney Amerika'da ise coğrafi temellere dayanarak kurulan bölgesel birliklerde, vergi özellikleri itibariyle önemli ayrışmaların olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Şöyle ki, bölgesel birliğe üye ülkelerin atandığı kümeler farklılaştıkça vergi özelliklerindeki genel uyumun azalması bunu desteklemektedir. Bu bölgelerde, vergi uyumlaştırmasına yönelik işbirliği gruplarının, vergi sistemi benzerliklerine göre yeniden organize edilmesi, başarılı uyumlaştırma süreçleri için gerekli görülmektedir.