Özel gereksinimli küçük çocuklara okulöncesi geçiş becerilerinin kazandırılması: Tek-denekli araştırmalarda betimsel ve meta analiz

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Eğitim Bilim. Ens., Türkiye

Tez Danışmanı: Mine Sönmez Kartal

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Özet

Amaç: Bu araştırmada özel gereksinimli küçük çocuklara okulöncesi geçiş becerileri kapsamında yer alan becerilerin kazandırılmasını konu alan araştırmaların betimsel, niteliksel ve meta-analizinin yapılması amaçlanmıştır.

Yöntem: Bu araştırma, tek-denekli araştırmaların betimsel ve meta-analizi olarak tasarlanmıştır. Bu araştırmada özel gereksinimli küçük çocuklara okulöncesine geçiş becerileri kapsamındaki becerilerin kazandırılması amacıyla yapılmış tek-denekli araştırmalardaki müdahalelerin betimsel ve niteliksel analizi yapılarak “kabul edilebilirlik” ölçütlerini karşılayan araştırmaların Tüm Örtüşmeyen Çiftler yöntemi kullanılarak etki büyüklüğü hesaplamaları yapılmıştır.

Bulgular: Araştırmanın betimsel analizi bulguları incelendiğinde dâhil edilen araştırmaların önemli bir kısmında otizm spektrum bozukluğu tanısı olan ve 3-4 yaşlarındaki katılımcılar ile çalışıldığı belirlenmiştir. Ayrıca bağımlı değişkenler incelendiğinde tuvalet becerilerinin sıklıkla çalışıldığı ve araştırmalarda çoğunlukla video modelle öğretim yönteminin bağımsız değişken olarak belirlendiği görülmüştür. Araştırmanın niteliksel ve meta-analiz bulgularına göre ise, dâhil edilen araştırmaların neredeyse yarısının “kabul edilebilirlik” ölçütlerini karşıladığı ve ölçütleri karşılayan araştırmaların önemli bir kısmının Tüm Örtüşmeyen Çiftler yöntemi ile hesaplanan etki büyüklüğü sonuçlarına göre “yüksek etkili” ve “orta düzeyde etkili” olduğu belirlenmiştir.

Sonuç ve Öneriler: Bu araştırmada okulöncesi geçiş becerileri kapsamındaki becerileri konu alan araştırmaların %59’unun niteliksel açıdan “kabul edilebilirlik” ölçütlerini karşıladığı sonucuna ulaşılmıştır. Ölçütleri karşılayan araştırmaların oldukça önemli bir kısmının yüksek ve orta düzeyde etkili olduğu, yalnızca üç bağımsız değişkenin zayıf etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulguları çerçevesinde uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Geçiş becerileri, Erken çocuklukta özel eğitim, Tek-denekli araştırmalar, Meta-analiz