Ankara belediye sınırları içinde yaşayan bireylerin aile planlamasına yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Gülümser Kublay
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Örsal, Ö. Ankara Belediye Sınırları İçinde Yaşayan Bireylerin Aile Planlamasına YönelikTutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü HalkSağlığı Hemşireliği Programı Doktora Tezi, Ankara, 2005. Türkiye Nüfus SağlıkAraştırması 2003 verilerine göre, Türkiye'nin neredeyse dörtte üçü aile planlaması yöntemikullanmakta ve neredeyse yarısı yöntem kullanmak istememektedir. Aile planlaması yöntemikullananların neredeyse yarısı modern, üçte biri geleneksel yöntemle korunmaktadır. Aileplanlaması yöntemleri hemen her kadın tarafından bilinmesine ve üçte ikisi gelecekte başkadoğum yapmak istememesine hatta, isteyerek düşük yapmasına karşın düşük yapan üç kadındanbiri herhangi bir yöntem kullanmak istememektedir. Bireylerin aile planlaması hizmetlerinikullanmasını etkileyen bu sorunda tutum gibi etmenlerin etkisi olduğu düşünülmektedir.Tutumun olumlu veya olumsuz olmasının aile planlaması yöntemi kullanmayı etkilediğibilinmektedir. Literatürde aile planlaması hizmetlerini geliştirmek amacıyla birçok çalışmaolmasına karşın, tutumun ölçülmesine ilişkin çalışmalar çok az, hatta Türk toplumunda hiçyoktur. Bu nedenle Türkiye'de aile planlamasına yönelik tutumları ölçebilecek bir araçgeliştirilmesi amacıyla bu çalışma planlanmıştır. Aile planlamasına yönelik tutum ölçeğiningeçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması ve uygulanması amacıyla metodolojik bir sahaçalışması olarak planlanmıştır. Araştırmacı tarafından madde havuzu oluşturulmuştur.Oluşturulan ölçek maddeleri, aile planlaması, ölçme değerlendirme ve psikometri alanında 12uzman tarafından değerlendirilmiştir. Uzman görüşlerinden gelen ölçeğin, ön uygulaması 30kişiyle yapılmıştır. Ön uygulama sonunda gelen ölçek maddeleri tez izleme jürisi sunulmuş veanlaşılmayan maddeler silinmiştir. 92 maddeden oluşan ilk ölçek, iki aşamalı sistematikörnekleme yöntemine göre seçilen 381 haneye uygulanmıştır. Örneklem kapsamına alınan herhaneden 3 kişi ile görüşülmüştür. Görüşme sonunda 631 kadın (55.3%) ve 511 erkek (44.7 %)olmak üzere toplam 1142 kişiye ulaşılmıştır. Uygulanan ölçeğin istatistiksel değerlendirmelerisonucunda, 58 maddesinin silinmesiyle 34 maddelik ölçek son halini almıştır. 34 madde ilenihai halini alan ölçek, 3 alt boyuta sahip olup, Cronbach Alfa değeri 0,90'dur. Madde ölçekkorelasyon değerleri en düşük 0,31, en büyük 0,59'dur. Ortalamaları farklı ölçmektedir(Hotelling T²=1865,06, p=,0000). Likert tipi ölçek özelliği olan maddeler toplanabilmektedir(F=54,9322, p=,0000). Ölçek bireylere ait tutumları birbirinden ayırabildiğini göstermektedir(F=105,0418, p=0000). 34 maddelik Türk toplumuna özgü aile planlaması tutum ölçeğinin,Ölçeğin puanlamasının yapılabilmesi amacıyla norm değerlendirilmesinin yapılması, dahabüyük saha çalışmalarında denenmesi, Aile planlaması yöntemlerinden ölçekte yer almayanlarıele alan ölçek maddelerinin oluşturularak geçerlik ve güvenirliğinin denenmesi, Okur yazarolmayanlara da uygulanması, test - tekrar test çalışmasının yapılması, Aile planlaması yöntemikullanma sonunda test edilmesi önerilmektedir. Tutumların ele alındığı bu araştırma, aileplanlaması alanında çalışan sağlık personelinin hizmetlerine ışık tutacak ve hizmet planlaması -hizmet sunumunu geliştirebilecektir.Anahtar kelimeler: Aile planlaması, tutum, ölçek geliştirme, üreme, kontraseptif, doğumkontrolüDestekleyen kurumlar: Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, Tez destekleme, (7.12.2004)