Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Naz Ayşe Güzide Zehra Börekçi
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
İlk ortaya çıkışında tasarım
tipik olarak endüstriyel ürünlerin, grafik çözümlerin ve iç mekanların
üretilmesi ile ilgilenmiştir, günümüzde ise tasarım son zamanlarda birçok
farklı alanda yaygın olarak kabul gören bir inovasyon aracı haline gelmiştir.
Tasarım odaklı düşünme artık problem çözümünde tasarımcı yaklaşımlarına
karşılık gelen ve yaygın olarak kullanılan bir terimdir. Bu araştırma
organizasyonel problem çözmeye ve profesyonel endüstriyel tasarımcıların
organizasyonel problemlerle nasıl başa çıktıklarına odaklanmaktadır.
Organizasyonel problemleri tanımlamak ve çerçevelemek için Organizasyonel
Problem Matrisi (OPM) geliştirilmiştir. Bu matris, organizasyonel problemlerin
organizasyonun alt sistemleri ile ilişkisini, organizasyonel işlevler bakımından
konumunu ve yönetim işlevleri açısından gerçekleşen eylemleri çözümlemek için
bir araç görevi görmektedir. Tez araştırmasının iki ana aşaması vardır. Birinci
aşama, 12 endüstriyel tasarımcıyla görüşülen, 44 yayınlanmış vaka çalışmasının
analiz edildiği ve dört örgütsel problem anlatısı oluşturmak için 34 saatlik
katılımcı gözlem çalışmasının yürütüldüğü üç basamaktan oluşmuştur. Birinci
Aşama ayrıca, endüstriyel tasarımcıların aşina olduğu organizasyonel problem türlerinin
açıklanmasına ve tasarımcı gibi çalışmanın üç tema altında incelenmesine
öncülük etmiştir: (1) yaratıcı katalizörler, (2) bütüncül düşünürler, (3)
empatik müzakereciler. İkinci aşamada, sekiz kadrolu çalışan endüstriyel
tasarımcı ve sekiz tasarımcı olmayan yöneticiyle, organizasyonel problemlere
yaklaşımlarını incelemek üzere görüşmeler yapılmıştır. Bu aşamada, oluşturulan
dört örgütsel anlatı bir araştırma aracı olarak kullanılmış ve bulgular,
endüstriyel tasarımcıların organizasyonel problemlerle başa çıkarken
sunabilecekleri benzersiz taktiksel yaklaşımları ortaya koymuştur. Bu
araştırmanın bulgularının, organizasyonlardaki problem çözme faaliyetlerini
destekleyecek ve tasarım ile işletme eğitimi ve uygulamaları için değerli
çıkarımlar sağlaması beklenmektedir.