Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Erdoğan Tekin
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu yüksek lisans tezi Batı Karadeniz Bölgesi‟nde yer alan ve Karabük-Safranbolu Paleojen Havzasının doğusundaki 1/100.000 ölçekli F30 paftasındaki İğdir, Yukarıgüney, Terke, Karcılar köyü Göde Mah. ve Gergen köyleri arasında kalan Eosen yaşlı Pürçükören (Tep) formasyonuna ait ekonomik ölçekli evaporitlerin, kökenini ve depolanma koşullarını ortaya koymak için yapılmıştır. Bunun için arazi, sedimantoloji çalışmalarıyla farklı jips mostralarına ait Ölçülü Stratigrafik Kesitler hazırlanmış ve bu kesitlerle 5 farklı evaporitik fasiyes ortaya çıkarılmıştır. Bunlar masiv jips fasiyesi (F.1), bantlı-laminalı jips fasiyesi (F.2), nodüler/yumrulu jips fasiyesi (F.3), ikizlenmeli selenitik jips fasiyesi (F.4) ve lifsi satin-spar jips fasiyesidir (F.5). Bu litofasiyeslere ait örnekler genellikle alabastrin ve porfiroblastik dokulu geç diyajenetik ikincil jipslerdir. SEM-EDS çalıĢmalarında; sölestin, kalsit ve dolomit mineralleri ile F.2 fasiyesine ait örneklerin bazılarında detritik kuvars ve kil mineral dolguları gözlenmiştir. Bunlar (kil ve kırıntılı malzeme)‟da; evaporit çökeliminin tek düze olmadığını, çökelim esnasında havzaya kırıntılı malzeme gelimini yani kısmen tektonizmanın aktif olduğunu gösterir. Mineralojik XRD çalışmalarında söz konusu bu killerin, ağırlıklı olarak sıcak/kurak iklim koşullarının iĢaretçisi olan illit-klorit grubu killer oldukları saptanmıştır. Ayrıca, Pürçükören Formasyonu‟na ait evaporitlerin ICP-MS‟de ölçülen esas oksit-iz element jeokimyası verileri ile δ16O, δ34S ve 87/86Sr verileri dünyadaki ve Türkiye‟deki Paleojen yaşlı evaporitlerin esas oksit-iz element değerleriyle korele edildiğinde, sığ denizel ortamda çökeldiklerini ve çökelme yaşının da Orta- ?Geç Eosen (? Bartoniyen- Priyaboniyen) olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak; Pürçükören Formasyonu evaporitlerinin depolanmasında bölgesel sıkışma tektoniği, Geç Eosen dönemi regresyonu ve MECO (Orta Eosen Klimatik Optimum) küresel ısınma süreçleri de etkili olmuştur.