232-Th Çekirdeğinin Termal Nötron Yakalaması ile Gama Kuvvet Fonksiyonunun İncelenmesi


Arş. Gör. Dr. CELAL AŞICI

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Fen Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tez Danışmanı: Emel Alğın

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır

Özet:

Atomun merkezinde bulunan çekirdek, termal nötronlar ile uyarılmış enerji durumlarına geçtiklerinde kararlı hale geçebilmek için ışıma yaparlar. Bu ışıma, maddenin kendine has bilgisini içerir. Çekirdeğin bu uyarılmış durumları ve bu durumların istatistiksel özellikleri, radyasyon zırhlama ve taşıma analizleri, radyoterapide maruz kalınan radyasyon miktarının hesaplanması, güvenlik ve kontrol teknolojileri, nükleer atık dönüşümü, nükleer reaktör teknolojileri ve astrofiziksel nükleosentez gibi birçok alanda kullanılan önemli bir girdi parametresidir. Çekirdek düşük uyarılma enerjilerinde kesikli enerji durumlarında bulunmasıyla beraber, enerji arttıkça uyarılmış enerji seviyeleri arasındaki mesafe giderek azalır ve yüksek enerjilerde enerji durumları iç içe geçerek sürekli hale geçerler. Sürekli hale gelen enerji durumları durum yoğunluğu, durumlar arasında geçişler ise geçiş olasılıkları ile tanımlanır ve istatistiksel olarak hesaplanır. Macaristan, Budapeşte'de bulunan Budapeşte Nötron Merkezi'nde nükleer durum yoğunlukları ve foton kuvvet fonksiyonları ile ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Nükleer reaktörden gelen nötronlar yavaşlatılarak maddenin termal nötronlar ile bombardımana maruz kalmasına olanak sağlanmıştır. Radyoaktif hale gelen numuneden gelen gama ışınlarını yüksek çözünürlüklü bir germanyum dedektörü ile ölçerek gama spektrumu elde edilebilmektedir. Bu spektrum durum yoğunluğu ve gama kuvvet fonksiyonu bilgilerini içermektedir. Bu tez çalışmasında Budapeşte Nötron Merkezi PGAA deney istasyonunda 232-Th hedefi termal nötron akışı ile bombardıman edilerek nötron yakalama gama spektrumu elde edilmiştir. Kısmi gama üretim tesir kesiti ve bozunma olasılığı bilinen bir gama ışını kullanılarak spektrum normalize edilmiştir. Elde edilen deneysel gama spektrumu ϒDEX simülasyon programı ile fit edilerek 233-Th için gama kuvvet fonksiyonu elde edilmiştir.