TÜRKİYE’DE TARIM SEKTÖRÜNDE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ VE TİCARİ AÇIKLIK İLİŞKİSİ

Köprücü Y.

Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, cilt.22, sa.3, ss.1509-1524, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, 1988–2022 dönemi için Türkiye’de tarımsal toplam faktör verimliliğinin (TFV) belirleyicileri kantil regresyon yaklaşımıyla incelenmektedir. Analizde ticari açıklık, eğitim (ortaöğretimde net okullaşma oranı), iklim değişikliğini ifade eden sıcaklık ve tarımsal kredi açıklayıcı değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. Kantil regresyon yaklaşımı, söz konusu unsurların verimlilik seviyelerine göre değişen etkilerini analiz etmeye olanak sağlamaktadır. Verimliliğin etkisi tüm gözlemler için aynı olmama ihtimaline karşılık, bu yöntem farklı verimlilik seviyelerinde değişen etkileri ortaya koymaktadır. Tahmin sonuçlarına göre, eğitim ve ticari açıklığın verimlilik üzerindeki etkisi, özellikle verimliliğin yüksek olduğu durumlarda ortaya çıkmaktadır. Bunun aksine, tarımsal krediler ile tarımsal toplam faktör verimliliği arasındaki ilişki, düşük kantil düzeylerinde istatistiki anlamlılığa sahiptir. Yüksek verimlilik düzeylerinde ticari açıklık ve eğitim düzeyleri TFV’ni artırmaktadır. Bu nedenle, bu çalışma tarımsal verimlilik artışının sürdürülebilirliğini sağlamak için eğitimin iyileştirilmesi, tarım sektörü çalışanlarına eğitimlerin verilmesi ve dış ticaretin arttırılmasının gerekliliğini vurgulamaktadır