Cezanın Belirlenmesi ve Bireyselleştirilmesinde Temel Yaklaşımlar: Cezanın Tayini Teorileri

Creative Commons License

Yumak S.

Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.12, sa.2, ss.621-644, 2026 (TRDizin)

Özet

Maddi ceza hukuku sadece bir suç öğretisi değil, aynı zamanda bir yaptırım hukukudur. Devletin toplum adına yürüttüğü cezalandırma faaliyeti ve bu hakkın kullanılması, kamuoyunun ceza adalet duygusunu tatmin etmelidir ve bu da somut cezanın miktarı ile doğrudan ilgilidir. Günümüz ceza kanunlarının bundan dolayı olay yeri ceza hâkimlerine geniş bir takdir yetkisi tanıdığı şüphe götürmeyecek bir durumdur. Bu noktada gündeme gelen geniş yetkilerin hangi esaslar ve temel yaklaşımlar doğrultusunda kullanılacağı meselesi önem arz etmektedir. Cezanın tayini teorileri, maddi ceza hukukunun yaptırım öğretisinde yer alan önemli bir sahası olarak, bu meseleleri sadece matematiksel bir işlem olarak ele almamakta ve ceza hukukunun amacına ve ilkelerine uygun bir şekilde adil bir somut ceza belirlemesini kendisine konu edinmektedir. Bu çalışma, Alman ceza hukuku öğretisi ışığında, öncelikle cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesinde gündeme gelen temel teorileri, ardından Türk ceza hukuku normlarının, uygulamasının ve öğretisinin bu konu ile ilgili temel yaklaşımlarını ele almaktadır. Çalışma, bu içeriği ile birlikte, Türk ceza hukuku uygulaması ve öğretisi için bir farkındalık oluşturma ve bu temel yaklaşımların Türk Ceza Kanunu bağlamında tartışılmasını amaçlamaktadır.
Substantive criminal law is not merely a doctrine of crime but also a law of sanctions. The punishing activity carried out by the state on behalf of society and the exercise of this right must satisfy the public's sense of criminal justice, which is directly related to the quantum of the concrete sentence. It is beyond doubt that contemporary penal codes, therefore, grant trial judges a wide margin of discretion. At this point, the question of which principles and fundamental approaches should guide the exercise of these broad powers becomes crucial. Sentencing theories, as a significant field within the sanctioning doctrine of substantive criminal law, do not treat these issues as a mere mathematical operation; rather, they focus on determining a fair and concrete sentence in accordance with the objectives and principles of criminal law. This study, in the light of German criminal law doctrine, examines primarily the fundamental theories arising in the determination and individualization of punishment, and subsequently, the basic approaches of Turkish criminal law norms, practice, and doctrine regarding this subject. With this content, the study aims to create awareness for Turkish criminal law practice and doctrine and to discuss these fundamental approaches within the context of the Turkish Penal Code.