Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kent akademisi (Online), cilt.19, sa.2, ss.1-20, 2026 (TRDizin)
Kültürel mirasın sergilendiği, korunduğu ve aktarıldığı önemli mekânlar olan müzeler, çocuklara somut ve somut olmayan mirası deneyimleme ve öğrenme imkânı sağlarlar. Bu amaca hizmet eden deneyim ve etkileşim odağındaki müze temalı çocuk kitapları da miras aktarımına yönelik önemli araçlardır. Çalışma bu kapsamda, kültürel miras mekanlarından olan İstanbul Arkeoloji Müzesi ve Anadolu Medeniyetler Müzesi’ni etkinlikler ile gezme amacında yapılmış olan ‘Osman Hamdi Bey’in Hazinesi/ İstanbul Arkeoloji Müzeleri ve Anadolu’da Bir Zaman Makinesi/ Anadolu Medeniyetler Müzesi’ kitapları üzerinden mekânlara yönelik deneyim sunan anlatımlar ile kültürel aktarımların kavramsallaştırma yaklaşımlarını, analiz etme amacındadır. Somut ve somut olmayan kültürel mirasın aktarımını sağlayan eserlerin incelenmesinde, nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Kitaplarda, kültürel miras yapılarına, hikâyelerine ve eserlerine dair mekânı algılatma ve öğretme yöneliminde kullanılan ifadeler, yazılı ve görsel betimlemeler üzerinden değerlendirilmektedir. Sanal müze deneyimi ile kitaplarda mekân deneyimi sunan ifadeler, kitap-eser-mekân ilişkileri üzerinden analiz edilmektedir. Eserlerin anlatım dilindeki farklılıklar ile aktif şekilde öğrenmeyi sağlayan etkinliklerin bellek inşası ve kültürel aktarım üzerindeki etkisi ele alınmaktadır. Bu bağlamda, çocuklara yönelik kültürel miras mekânlarına farkındalık kazandırma amacıyla hazırlanan müze etkinlik kitaplarının kültür aktarımı üzerindeki etkisi değerlendirilmektedir. Söz konusu kitapların aktarım dilinde, çocukları doğrudan hedef alan, algılanabilir ve güçlü bir anlatım kullanılarak miras mekânlarına yönelik farkındalık oluşturulduğu ve bu yolla aktarım sürecine katkı sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulguları, etkinlik temelli ve çocuk merkezli kurgulanan bu kitapların, kültürel miras bilgisini hem bilişsel hem de duyuşsal düzeyde daha kalıcı hâle getirme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu tür kitapların, çocukların miras mekânlarını yalnızca “ziyaret edilen yerler” olmaktan çıkararak, kendilerini özne olarak konumlandırabildikleri bir öğrenme ortamına dönüştürdüğü belirlenmiştir. Bu sonuçlar, müze etkinlik kitaplarının tasarımında anlatım dili, etkinlik türleri ve çocuk katılımını önceleyen bir yaklaşımın, kültür aktarımının niteliğini artırmada belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.