Arazi Düzenlemeleri ve Afet Yönetim Planlarının Entegrasyonu: Kamusal Kaynak Optimizasyonu Üzerine Bir Değerlendirme
Publicus, sa.5, ss.116-160, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.65911/pcqebj12
- Dergi Adı: Publicus
- Derginin Tarandığı İndeksler: Directory of Open Access Journals
- Sayfa Sayıları: ss.116-160
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Afetler yalnızca can ve mal kayıplarına neden
olmakla kalmamakta, aynı zamanda kamu bütçesi üzerinde uzun vadeli yükler
oluşturmaktadır. Özellikle yıkıcı depremler sonrasında konutlar, kamu binaları,
ulaşım, enerji ve eğitim altyapılarında meydana gelen hasarlar, kamu
kaynaklarının önemli bir bölümünün yeniden inşa ve iyileştirme faaliyetlerine
yönlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle afet yönetiminde yalnızca
müdahale kapasitesinin artırılması yeterli olmayıp, afet öncesinde riskleri
azaltan planlama yaklaşımlarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu
bağlamda, arsa ve arazi düzenlemeleri ile afet yönetim planlarının bütünleşik
biçimde ele alınması hem risklerin azaltılması hem de afet sonrası kamusal
maliyetlerin sınırlandırılması açısından stratejik bir araç olarak
değerlendirilmektedir.
Bu çalışma, afet yönetim planlarının arazi
düzenlemeleriyle entegrasyonunun kamu kaynaklarının etkin kullanımına
katkılarını incelemektedir. Araştırmada, afet öncesi alınan önleyici
tedbirlerin afet sonrası kamu harcamalarına etkileri değerlendirilmiş; ABD’deki
1994 Northridge Depremi ve Tayvan’daki 1999 Chi-Chi Depremi örneklerinden
yararlanılarak arazi düzenlemelerinin risk azaltma ve dayanıklılık
oluşturmadaki rolü analiz edilmiştir. Ayrıca Türkiye ve Japonya örnekleri
üzerinden hukuki altyapı ve planlama sistemleri karşılaştırılmıştır.
Araştırma, nitel yöntemlerden doküman analizine
dayanmaktadır. Şehircilik mevzuatı, afet yönetim planları, ulusal politika
belgeleri ve uluslararası afet risk azaltma çerçeveleri incelenmiştir.
Bulgular, Sendai Afet Risklerinin Azaltılması Çerçevesi ile en güçlü uyumun
3194 sayılı İmar Kanunu ve 6306 sayılı Kanun tarafından sağlandığını
göstermektedir. Buna karşılık, 7221 sayılı CBS Kanunu, TARAP ve TASİP orta
düzeyde uyum sergilerken, TAMP’ın arazi düzenlemeleriyle ilişkisinin daha
sınırlı olduğu belirlenmiştir.
Sonuç olarak çalışma, afet maliyetlerinin
azaltılmasında müdahale odaklı yaklaşımların tek başına yeterli olmadığını
ortaya koymaktadır. Afet planlarıyla entegre edilmiş arazi düzenlemeleri ve CBS
tabanlı bütünleşik planlama uygulamaları, hem afetlere karşı dirençli
yerleşimlerin oluşturulmasına hem de kamu kaynaklarının sürdürülebilir ve etkin
yönetimine önemli katkılar sağlayacaktır.