KOLHİSLERİN GÜNÜMÜZ TRABZON MUTFAĞINDAKİ YANSIMALARI

Creative Commons License

Yıldırım R., DEMİRCİ B.

Karen- Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, cilt.12, sa.25, ss.99-108, 2026 (TRDizin)

Özet

Toplulukların veya belirli yörelerin mutfak kültürü birçok unsurlardan etkilenebilmektedir. Anadolu tarihinde dikkat çeken bölgelerden birisi de Trabzon’dur. Trabzon’un tarihi incelendiğinde imparatorluklara ev sahipliği yapmasının yanında farklı milletlerce ele geçirilmek için savaşılmaya değer görüldüğü anlaşılmaktadır. Bu milletlerden birisi de Kolhislerdir. Bu çalışma, Karadeniz’in doğusunda tarihsel uygarlıklardan kabul edilen Kolhislerin, Trabzon mutfak kültüründeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, Kolhislerin mutfak kültürüyle Trabzon’un geleneksel yemek kültürü arasında tarihsel ve kültürel bir bağ olup olmadığını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel yöntem benimsenmiş; tarihsel kaynaklar, arkeolojik bulgular ve bölgenin gastronomik literatürü taranarak karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Kolhislerin temel besin kaynakları olan balık, hayvansal ürünler ve fındık gibi ürünlerin günümüzde de Trabzon mutfağında önemli olduğu saptanmıştır. Çalışmanın bulguları, gastronomik öğelerin yalnızca beslenmeye yönelik pratikler değil, kültürel kimliğin ve tarihsel belleğin önemli taşıyıcılarından olduğunu göstermektedir. Çalışmanın sonunda, bölgesel mutfakların korunmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur. Bu doğrultuda, geleneksel tariflerin kayıt altına alınması, yerel ürünlerin coğrafi işaret süreçlerine dâhil edilmesi, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinde bu kültürü korunmasını sağlayacak güncellemelere gidilmesi gibi stratejiler önerilmektedir. Bu önerilerin gerçekleştirilmesi, yalnızca Trabzon’un değil, Anadolu’nun diğer yerel mutfaklarının da kültürel sürdürülebilirliğine katkı sağlayacaktır. Bunun yanında Türk mutfağının uluslararası arenada daha fazla tanınmasını sağlayacak, olası kültür hırsızlığının önüne geçilmesine yardımcı olacaktır.
The culinary culture of communities or regions can be affected by many factors. Trabzon is one of the regions that draws attention in Anatolian history. When the history of Trabzon is examined, it is understood that in addition to hosting empires, it was also seen as worth fighting for by different nations. One of these nations is the Colchians. This study aims to reveal the influence of the Colchis, which is considered a historical civilization in the east of the Black Sea, on the culinary culture of Trabzon. It has similarities with today’s Trabzon cuisine, especially in terms of its gastronomic practices. In this context, the main purpose of the study is to determine whether there is a historical and cultural link between the culinary culture of the Colchians and the current gastronomy of Trabzon. A qualitative method was used in the study, and then comparative analysis was used by scanning historical sources, archaeological findings and regional gastronomy literature. It has been determined that products such as fish, animal products and hazelnuts, which are among the basic food sources of the Colchis, still have an important place in Trabzon cuisine today. The findings of the study show that gastronomic elements are not only nutritional practices but also important transmitters of cultural identity and historical memory. At the end of the study, recommendations were made for the preservation of regional cuisines. With this aim, strategies such as recording traditional recipes, protecting local products with geographical indication processes and making updates to ensure the preservation of this culture in agricultural and animal husbandry activities are suggested. The implementation of these suggestions will contribute to the cultural sustainability of not only Trabzon but also other local cuisines of Anatolia. In addition, it will ensure that Turkish cuisine is better known in the international arena and help prevent possible cultural theft by other nations.