Bilgi Uçurma Davranışı Çalışmaları Üzerine Bir Tartışma: Tccm Protokolü Üzerinden Sistematik Literatür Taraması
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.27, sa.2, ss.832-859, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 27 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.17494/ogusbd.1913317
- Dergi Adı: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.832-859
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, bilgi uçurma (whistleblowing) alanındaki uluslararası akademik yazını PRISMA protokolü ve TCCM (Teori, Bağlam, Özellikler, Metodoloji) çerçevesinde sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Scopus veri tabanından elde edilen ve dahil etme kriterlerini karşılayan 80 makale; teorik çerçeveler, bağlamsal özellikler, metodolojik yaklaşımlar ve değişken kategorileri açısından analiz edilmiştir. Bulgular, 2016–2025 yılları arasında bilgi uçurma araştırmalarının belirgin bir artış eğilimi sergilediğini ortaya koymaktadır. Teorik açıdan davranışsal ve psikolojik modeller ön plana çıkmaktadır. Coğrafi olarak çalışmaların büyük çoğunluğu ABD ve Endonezya'da yoğunlaşmaktadır. Değişkenler açısından bilgi uçurma niyetinin fiili davranışa kıyasla çok daha sık çalışıldığı görülmüştür. Çalışma, literatürdeki boşlukları tespit ederek gelecekteki araştırmalara yönelik bir gündem sunmaktadır.cekteki araştırmalara yönelik bir gündem sunmaktadır.
This study aims to systematically examine the international academic literature on whistleblowing behavior within the PRISMA protocol and the TCCM (Theory, Context, Characteristics, Methodology) framework. Eighty articles retrieved from the Scopus database were analyzed in terms of theoretical frameworks, contextual characteristics, methodological approaches, and variable categories. The findings reveal a notable upward trend in whistleblowing research between 2016 and 2025. Theoretically, behavioral and psychological models are predominant. Geographically, studies are concentrated primarily in the United States and Indonesia. Regarding variables, whistleblowing intention is studied far more frequently than actual whistleblowing behavior. The study identifies gaps in the existing literature and presents a future research agenda for the field.