İklim değişikliği eğitimi Türkiye’deki ilkokul ve ortaokul öğretim programlarının neresinde?
International Journal of Geography and Geography Education, cilt.57, sa.57, ss.186-212, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 57 Sayı: 57
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.32003/igge.1843108
- Dergi Adı: International Journal of Geography and Geography Education
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.186-212
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de ilkokul ve ortaokul öğretim programlarında küresel iklim değişikliği içeriklerine nasıl yer verildiğini analiz etmektir. Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Türkçe ile İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi öğretim programları ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni, doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Amaçlar, öğrenme alanları, kazanımlar öğrenme çıktıları, etkinlik örnekleri ve açıklamalar üzerinden küresel iklim değişikliği eğitimine ilişkin içerik analizi yürütülmüştür. Veriler, alanyazına dayalı olarak bilgi, beceri, tutum ve değer boyutlarının yanı sıra dersler arası bağlantılar ve disiplinlerarası yaklaşım temalarına göre kodlanmıştır. Ardından programlar; içerik yoğunluğu, kapsam ve bütünsellik açısından karşılaştırılmıştır. İncelenen öğretim programlarında genel olarak çevre bilinci, sürdürülebilirlik ve doğal kaynakların korunmasına yer verilirken, küresel iklim değişikliğinin nedenleri, sonuçları ve küresel boyutunun ele alınmasının yüzeysel kaldığı, bu konudaki üst düzey problem çözme ve eleştirel düşünme etkinliklerinin son derece az olduğu tespit edilmiştir. Sözkonusu programlarda disiplinlerarası bütünleşmeye gidilmesi, uygulama boyutunun güçlendirilmesi, iklim adaleti, uyum ve risk azaltma ile yeşil dönüşüm temalarına dönük nitelikli öğrenme araçları ile materyallerinin programlara entegre edilmesi önerilmektedir.