Akademik Veri Yönetim Sistemi
1. Ulusal Beyin Görüntüleme Analizleri Kongresi, İstanbul, Türkiye, 5 - 07 Haziran 2026, ss.1-2, (Özet Bildiri)
Amaç: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) sık görülen nörogelişimsel bir bozukluktur. Bu çalışmada, DEHB hastaları ile sağlıklı kontrollerin bazal ganglia ve beyin sapı yapılarının hacimsel/asimetrik farklarının incelenmesi; bu ölçümlerin semptom şiddeti ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır
Gereç ve Yöntem: Çalışmada "DEHB-200 Küresel Yarışma ve Veri Paylaşım Konsorsiyumu Örneklemi" veri setinden 34 DEHB tanılı ve 31 kontrolün (yaşları sırasıyla; 11,03±2,44; 9,77±2,11) T1-ağırlıklı manyetik rezonans görüntüleme verileri kullanılmıştır. Görüntüler FastSurfer algoritması ve FreeSurfer Brainstem modülü ile segmente edilmiştir. GPU hızlandırmalı derin öğrenme tabanlı bu yöntemle bazal ganglia (kaudat nükleus, putamen, globus pallidus) ve beyin sapı yapılarının (medulla, pons, süperior serebellar pedinkül, midbrain) otomatik olarak hacim verileri elde edilmiştir. Veriler toplam kafa içi hacmine göre normalize edilmiştir. Hacim asimetrisi için [Asimetri İndeksi = (Sağ - Sol) / (Sağ + Sol)] her bir bazal çekirdek için asimetri indeksi (Aİ) hesaplanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalar yaş, cinsiyet ve el tercihi kovaryant olarak eklenerek ANCOVA ile yapılmıştır. Semptom şiddeti ve hacimlerin ilişki korelasyon ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Gruplar arasında bazal ganglia ve beyin sapı yapılarının normalize hacimleri ve Aİ açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır (p > 0.05). Modellerde yaşın kaudat (p=0,016) ve pons (p=0,002) hacimleri üzerinde anlamlı etkisi izlenmiştir. DEHB grubu içerisinde yapılan analizlerde, dürtüsellik semptom şiddeti ile bilateral putamen hacmi arasında anlamlı korelasyon saptanmıştır (Sağ: r=0,390, p=0,030; Sol: r=0,360, p=0,047). Dikkat eksikliği puanları ile sağ kaudat hacmi arasında sınırda anlamlı bir ilişki izlenmiştir (r=0,355, p=0,050).
Sonuç: Çalışmamız, DEHB'de subkortikal yapıların hacimsel farklarından ziyade, semptom şiddetinin yapısal özelliklerle boyutsal olarak orta düzeyde ilişkili olduğunu göstermektedir. Grup düzeyinde fark izlenmemesi, beyin plastisitesine ve DEHB-200 veri setinin çok merkezli yapısından kaynaklanan tarayıcıların çeşitliliği gibi sınırlılıklara bağlı olabilir. Putamen hacminin dürtüsellik ile pozitif ilişkisi, bu yapının motor kontrol döngülerindeki patofizyolojik rolünü desteklemektedir.
Objective: ADHD is a common neurodevelopmental disorder. This study aimed to investigate volumetric/asymmetric differences in basal ganglia and brainstem structures between ADHD patients and healthy controls and to determine their relationship with symptom severity.
Materials and Methods: Structural T1-weighted MRI data from 34 ADHD patients and 31 controls (ages: 11.03±2.44 and 9.77±2.11, respectively) from "The ADHD-200 Global Competition and Data-Sharing Consortium Sample" dataset were utilized. Images were segmented using FastSurfer and FreeSurfer Brainstem modules. Volumetric data for basal ganglia (caudate, putamen, globus pallidus) and brainstem (medulla, pons, superior cerebellar peduncle, midbrain) were automatically obtained via this GPU-accelerated deep learning method. Data were normalized to total intracranial volume. An asymmetry index [AI = (Right-Left)/(Right+Left)] was calculated for each basal nucleus. Intergroup comparisons were performed via ANCOVA with age, sex, and handedness as covariates. Symptom severity and volume relationships were analyzed via correlation.
Results: No significant differences were found between groups regarding normalized volumes or AI (p>0.05). Age had a significant effect on caudate (p=0.016) and pons (p=0.002) volumes. Within the ADHD group, a significant correlation was detected between impulsivity severity and bilateral putamen volume (Right: r=0.390, p=0.030; Left: r=0.360, p=0.047). A borderline significant relationship was observed between inattention scores and right caudate volume (r=0.355, p=0.050).
Conclusion: Our study suggests that symptom severity in ADHD is dimensionally related to structural characteristics at a moderate level, rather than gross volumetric differences. Lack of group-level differences may be attributed to brain plasticity and limitations such as scanner diversity in the multi-center ADHD-200 dataset. The positive correlation between putamen volume and impulsivity supports its pathophysiological role in motor control loops.