Silifke Yağlık Zeytin (Olea europaea L.) Çeşidinde Klon Seleksiyonu: 15 Yıllık Dönemde Verim Performansı, Fenolojik Özellikler ve Pomolojik Değerlendirme
Alatarım, cilt.25, sa.1, ss.10-21, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 25 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Alatarım
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.10-21
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Silifke Yağlık, Türkiye'nin güneyindeki Mersin bölgesinde ekonomik öneme sahip yerel bir yağlık zeytin (Olea europaea L.) çeşididir. Bu çalışmada, Mersin İli Silifke ve Mut ilçelerinde gerçekleştirilen birincil klonal seçim programında seçilen dokuz klonal adayın fenolojik, verim ve pomolojik performansı incelenmiştir. Seleksiyondan sonra çoğaltılan dokuz klon (OR15-1, KA9-1, OR16-2, KA2-3, ÇO1-2, KAR5-2, OR4-1, İM5-1 ve KE5-1), 1991 yılında Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'nde (Erdemli, Mersin) tesadüf blokları deneme desenine göre dikilmiş ve 15 yıl boyunca (1991-2006) incelenmiştir. Denemede, fenolojik ve pomolojik özellikler, ağaç başına yıllık ve kümülatif verim, birim gövde kesit alanına (TCSA) düşen verim ve periyodisite indeksi belirlenmiştir. OR15-1 klonu, en yüksek toplam verimi (277.6 kg/ağaç) ve en iyi tartılı derecelendirme puanını (6200) almış, ÇO1-2 (5600) ve OR16-2 (5200) klonları ise ardından gelmiştir. Kuru ağırlık esasına göre en yüksek yağ içeriği, OR16-2 (%66.94) ve İM5-1 (%66.60) klonlarında tespit edilmiştir. KE5-1 (0.527) ve ÇO1-2 (0.529) en düşük periyodisite indeksine, OR4-1, en yüksek et/çekirdek oranına (5.10) ve et yüzdesine (83.6%) sahip klonlar olarak belirlenmiştir. Bu nedenle, OR15-1, ÇO1-2 ve OR16-2, Türkiye'nin Akdeniz kıyı koşullarında ticari zeytinyağı üretimi için en umut verici klonlar olarak görünmektedir.
Silifke Yaglik is a local oil olive (Olea europaea L.) of economic importance in the Mersin region of southern Türkiye. This study evaluated the agronomic performance of nine clonal candidates selected in a primary clonal selection program carried out in the Silifke and Mut districts of Mersin Province. After vegetative propagation, the nine clones (OR15-1, KA9-1, OR16-2, KA2-3, ÇO1-2, KAR5-2, OR4-1, İM5-1 and KE5-1) were planted in a randomized complete block design at the Alata Horticultural Research Institute (Erdemli, Mersin) in 1991 and observed for 15 years (1991–2006). We recorded phenology, pomological traits, annual and cumulative yield per tree, yield efficiency based on trunk cross-sectional area (TCSA) and the alternate bearing index. OR15-1 gave the highest cumulative yield (277.6 kg/tree) and the best weighted selection score (6200), ahead of ÇO1-2 (5600) and OR16-2 (5200). For oil content on a dry weight basis, OR16-2 (66.94%) and İM5-1 (66.60%) were the highest. KE5-1 (0.527) and ÇO1-2 (0.529) had the lowest alternate bearing (periodicity) index, and OR4-1 had the highest flesh/stone ratio (5.10) and flesh percentage (83.6%). OR15-1, ÇO1-2 and OR16-2 therefore appear to be the most promising clones for commercial olive oil production under the Mediterranean coastal conditions of Türkiye.