Bağcılıkta Budama Atıklarından Elde Edilen Biyokömür ve Odun Sirkesinin Yetiştiricilikte Kullanılabilme Olanakları
Uluslararası Katılımlı 11. Türkiye Bağcılık ve Teknolojileri Sempozyumu, Tekirdağ, Türkiye, 5 - 09 Ekim 2026, (Yayınlanmadı)
- Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
- Basıldığı Şehir: Tekirdağ
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İklim değişikliği süreci ve çevre kirliliği kapsamında, süregelmiş geleneksel tarımda sentetik girdi kullanımının azaltılması ve agro-endüstriyel atıkların sürdürülebilir tarım ve ekonomi modeline dahil edilmesi son yıllarda kritik bir önem kazanmıştır. Bağcılık faaliyetleri sonucunda her yıl yüksek miktarda açığa çıkan budama atıklarının doğrudan toprağa karıştırılması fitopatojenik hastalık risklerini artırmakta, yakılması ise sera gazı emisyonlarına ve hava kirliliğine yol açmaktadır. Bu sorunun çözümünde, lignoselülozik atıkların sınırlı oksijenli/anoksik ortamlarda yüksek sıcaklıklarda (500°C–900°C) bozundurulmasını kapsayan piroliz yöntemi sürdürülebilir bir alternatif sunmaktadır.
Bu derleme çalışmasının amacı; bağcılıkta budama atıklarının piroliz yoluyla kararlı elementel karbon yapısına sahip biyokömür (biochar) ve sıvı bir pirolitik yan ürün olan odun sirkesine (wood vinegar) dönüştürülmesini, bu ürünlerin toprak ıslahı ve yetiştiricilikte kullanım olanaklarını ulusal ve uluslararası literatür verileri ışığında derlemek ve bir değerlendirme sunmaktır. Çalışma kapsamında bağcılığın yanında farklı türlerde yapılan araştırmalar incelenmiş, biyokömürün yüksek karbon kapasitesi ve gözenekli yapısı sayesinde toprağın su tutma kapasitesini artırdığını, pH'ı düzenlediğini, yararlı mikrobiyal popülasyonu desteklediğini, besin elementlerinin yıkanmasını engelleyerek kontrollü salınım sağladığını ve nematodlara karşı biyolojik mücadeleye katkı sunduğu anlaşılmıştır. Biyokömür üretiminde diğer bir çıktı olan odun sirkesi için; düşük pH ve yüksek asetik asit içeriğiyle toprak alkaliliğini nötralize ettiği, besin maddesi alınabilirliğini artırdığı, çevre dostu bir biyopestisiti ve bitki gelişim düzenleyici olarak işlev gördüğü bildirilmektedir.
Ülkemizde biyokömür ve odun sirkesinin ticari ve tarımsal ölçekte kullanımı henüz yaygınlaşma aşamasında olup, mevzuat ve standartlaştırılmış üretim verilerinin yetersizliği sınırlayıcı faktörler arasındadır. Sonuç olarak, bu derleme ile bağ atıklarının katma değerli piroliz ürünlerine dönüştürülüp toprağa geri kazandırılmasının; düşük verimli toprakların ıslahında ve tarımda yeşil dönüşüm hedeflerinde stratejik bir yaklaşım olduğu düşünülmektedir.