Çok Erken Başlangıçlı Şizofreni Tanılı Bir Olguda Aile Yetersizliği ve Tedaviye Erişim Sorunları: Koruyucu Ruh Sağlığı Açısından Bir Değerlendirme

61.Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ankara, Türkiye, 22 - 26 Ekim 2025, cilt.36, sa.2, ss.181, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Cilt numarası: 36
Doi Numarası: 10.5080/61upk.ozt317
Basıldığı Şehir: Ankara
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.181
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet

Giriş: Çok erken başlangıçlı şizofreni (ÇEBŞ), çocukluk çağında nadir görülmesine karşın ciddi bilişsel, davranışsal ve sosyal işlev kaybına yol açan ağır bir psikiyatrik bozukluktur. Bu gruptaki çocukların izleminde biyolojik müdahale kadar, bakım veren yeterliliği, aile dinamikleri ve sosyal destek sistemlerinin önemi daha çok vurgulanmaktadır. Yöntemler / Olgu Sunumu: Bu sunumda, mental retardasyonu nedeniyle bakım işlevlerini sürdüremeyen bir annenin bakımındaki ÇEBŞ tanılı bir çocukta, ilaç ve sosyal hizmet planlamasının multidisipliner ekip süpervizyonuyla şekillendirilmesi sonucunda belirgin klinik iyileşme izlenen bir olgu aktarılmaktadır.11 yaşındaki kız olgu, çevreye ilgisizlik, mutizm, inkontinans, motor stereotipiler, dezorganize davranışlar ve sanrılar nedeniyle değerlendirildi. Eşlik eden epilepsi, hipotiroidi ve hafif derecede zihinsel yetersizlik öyküsü mevcuttu. Klinik başvuruda PANSS toplam puanı 145, Bush–Francis skoru ise 9 idi. Başlangıçta Olanzapin ve Alprozolam başlandı, ancak tedavi uyumunda güçlükler nedeniyle servis yatışı yapılmıştır. Klinik kötüleşme üzerine, süpervizyon toplantısında sosyal hizmet ve psikiyatri birimleri birlikte değerlendirme yapıldı. Toplantı sonrasında, bakım sorumluluğunun babaya devredilmesi ve refakatçinin babaanne olarak değiştirilmesi yönünde karar alındı. Bu süreç, sosyal hizmet birimiyle koordineli yürütüldü. İlaç tedavisi Risperidon 3 mg/gün dozunda sürdürülürken, refakatçi değişimi sonrası özbakım, tuvalet alışkanlığı, beslenme ve iletişim alanlarında anlamlı düzelme gözlendi. PANSS puanı 48’e kadar geriledi. Hastanın öfke nöbetleri azaldı, sosyal etkileşimi arttı, işlevselliği belirgin ölçüde iyileşti. Sonuçlar: Refakatçi değişimi ve sosyal hizmet müdahalesi sonrası PANSS puanının 145’ten 48’e düşmesi, belirgin iyileşmeye işaret etmektedir. İletişim ve özbakım becerilerinde düzelme sağlanmıştır. Tartışma ve Sonuç: Bu olgu, ÇEBŞ tanılı çocuklarda yalnızca farmakolojik müdahalenin yeterli olmadığını; psikiyatrik izlemde bakım kalitesi, aile kapasitesi ve sosyal hizmet desteklerinin doğrudan klinik çıktıları etkileyebileceğini göstermektedir. Özellikle bakım verenin kendi nörogelişimsel güçlükleri olduğunda, tedavi uyumu sekteye uğramakta; klinik tablo ağırlaşabilmektedir. Grup süpervizyonları ve multidisipliner vaka toplantılarının, yalnızca karar verme sürecine değil, çocuğun ruhsal iyilik haline doğrudan katkı sağladığı bu vaka ile somutlaşmıştır. Ayrıca sosyal hizmet müdahalesi klinik karar sürecinin aktif bir bileşeni olarak değerlendirilmiştir. Hasta ve ailesinden yazılı-sözlü onam alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Çok erken başlangıçlı şizofreni, koruyucu ruh sağlığı, sosyal hizmet müdahalesi, erişilebilir psikiyatrik bakım, multidisipliner ekip yaklaşımı

Introduction: Childhood-onset schizophrenia (COS) is a severe psychiatric disorder that, although rare in childhood, leads to significant cognitive, behavioral, and social functional impairment. In the follow-up of these children, in addition to biological interventions, increasing emphasis has been placed on caregiver competence, family dynamics, and social support systems.

Methods / Case Presentation: This presentation describes a case of a child diagnosed with childhood-onset schizophrenia (COS) whose clinical condition improved markedly following multidisciplinary team supervision that guided pharmacological treatment and social service planning in the context of a mother who was unable to fulfill caregiving responsibilities due to intellectual disability. The patient was an 11-year-old girl who presented with social withdrawal, mutism, incontinence, motor stereotypies, disorganized behaviors, and delusions. Her medical history included epilepsy, hypothyroidism, and mild intellectual disability. At admission, her total Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) score was 145, and her Bush–Francis Catatonia Rating Scale score was 9. Initially, olanzapine and alprazolam were initiated; however, because of poor treatment adherence, the patient was hospitalized. Following further clinical deterioration, the case was reviewed jointly by the psychiatry and social work teams during a multidisciplinary supervision meeting. As a result of this meeting, responsibility for the patient's care was transferred to her father, and the accompanying caregiver was changed to her paternal grandmother. This process was carried out in coordination with the social work department. Pharmacological treatment was continued with risperidone at a dose of 3 mg/day. Following the caregiver change, significant improvements were observed in self-care, toileting habits, nutrition, and communication. The patient's PANSS score decreased to 48. Episodes of irritability declined, social interaction increased, and overall functioning improved substantially.

Results: Following the caregiver change and social work intervention, the reduction in the PANSS score from 145 to 48 indicated marked clinical improvement. Improvements were also observed in communication and self-care skills.

Discussion and Conclusion: This case demonstrates that pharmacological treatment alone is insufficient in children with childhood-onset schizophrenia (COS); rather, the quality of caregiving, family capacity, and social work support can directly influence clinical outcomes. In particular, when the primary caregiver has neurodevelopmental difficulties, treatment adherence may be compromised, resulting in clinical deterioration. This case illustrates that multidisciplinary case conferences and group supervision contribute not only to clinical decision-making but also directly to the child's psychological well-being. Furthermore, social work intervention should be regarded as an active component of the clinical decision-making process. Written and verbal informed consent was obtained from the patient and her family.

Keywords: Childhood-onset schizophrenia, preventive mental health, social work intervention, accessible psychiatric care, multidisciplinary team approach.