KREŞ VE GÜNDÜZ BAKIMEVİ GELİR VERGİSİ İSTİSNASININ SOSYAL POLİTİKA AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Ankara Barosu Dergisi, cilt.84, sa.2, ss.849-877, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 84 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.30915/abd.1811083
- Dergi Adı: Ankara Barosu Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.849-877
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Çalışma, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının 16 numaralı bendinde düzenlenen kreş ve gündüz bakımevi gelir vergisi istisnasını sosyal politika boyutuyla ele almaktadır. Çalışmanın amacı, söz konusu istisnanın kadın istihdamını destekleme ve çocuk bakım yükünün hafifletilmesine katkı sağlama yönündeki işlevini değerlendirmek; mevcut düzenlemenin bu amaçları ne ölçüde karşılayabildiğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda kanuni düzenleme, ikincil mevzuat, idari görüşler ve öğretideki değerlendirmeler birlikte incelenmiş; istisnanın hukuki yapısı ile sosyal devlet anlayışı ve toplumsal cinsiyet rolleri arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur. İnceleme sırasında düzenlemenin yalnızca vergisel sonuçları değil, sosyal etkileri ve uygulamada ortaya çıkan sınırları da dikkate alınmıştır. Çalışma sonucunda kreş ve gündüz bakımevi istisnasının kadın istihdamını destekleyen ve çocuk bakım hizmetlerine erişimi teşvik eden önemli bir düzenleme olduğu; ancak kapsamının dar tutulması, istisna tutarının ekonomik koşullar karşısındaki sınırlı olması ve uygulamadaki belirsizlikler nedeniyle sosyal politika bakımından öngörülen etkiyi tam anlamıyla gerçekleştiremediği tespit edilmiştir. Bu çerçevede, düzenlemenin çocuk bakım sorumluluğunu daha bütüncül bir yaklaşımla ele alan ve uygulamada ortaya çıkan tereddütleri gideren bir yapıya kavuşturulmasının vergi hukukunun sosyal politika bakımından taşıdığı anlam ve etkiyi güçlendireceği değerlendirilmektedir.
This study examines the nursery and daycare income tax exemption regulated under Article 23/1/16 of the Income Tax Law No. 193 from the perspective of social policy. The main objective of the study is to evaluate the function of this exemption in supporting women’s employment and alleviating the burden of childcare, and to determine the extent to which the current regulation achieves these aims. Within this framework, the statutory provision, secondary legislation, administrative opinions, and doctrinal views are examined together; particular attention is paid to the relationship between the legal structure of the exemption and the principles of the social state and gender roles. The analysis considers not only the fiscal implications of the regulation but also its social effects and the practical limitations arising in its implementation. The study concludes that the nursery and daycare exemption constitutes an important regulatory instrument that supports women’s employment and encourages access to childcare services. However, its relatively narrow scope, the limited adequacy of the exemption amount in light of current economic conditions, and certain ambiguities in practice restrict its capacity to fully realize its intended social policy impact. In this regard, restructuring the regulation in a way that addresses childcare responsibility in a more comprehensive manner and eliminates practical uncertainties would strengthen the social function and overall impact of tax law in this field.