Asma Kanopisinin Doğu ve Batı Cephelerinde Yer Alan Salkımlarda Güneş Yanıklığı Zararı ve Üzüm Kalitesindeki Değişimlerin Belirlenmesi: Cabernet Franc (Vitis vinifera L.)
Uluslararası Katılımlı 11. Türkiye Bağcılık ve Teknolojileri Sempozyumu, Tekirdağ, Türkiye, 5 - 09 Ekim 2026, (Yayınlanmadı)
- Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
- Basıldığı Şehir: Tekirdağ
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Üzüm tanelerinin yüzey sıcaklıklarının kritik eşiklerin üzerine çıkması, tane kabuğunda meydana gelen hücresel hasarı tetikleyerek güneş yanıklığına neden olabilmektedir. Koruyucu uygulamaların güneş yanıklığını azaltıcı etkileri çoğunlukla tane sıcaklığındaki değişimlerle açıklanırken, bu etkinin asmanın fizyolojik süreçleriyle ilişkisi henüz tam olarak ortaya konulamamıştır. Bu çalışmada, kuzey-güney doğrultusunda tesis edilmiş Cabernet Franc asmalarına kalsiyum (CaO, %0,3) ve antitranspirant özellikte pinolene (%0,5) uygulamalarının, asmaların farklı cephelerinde (doğu-batı) yer alan tanelerde güneş yanıklığı zararı, tane sıcaklığı, yaprak stoma iletkenliği ve meyve kalite özellikleri üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Çalışma, 2025 yılı vejetasyon döneminde Manisa koşullarında yürütülmüş; uygulamalar ince koruk, iri koruk ve ben düşme dönemlerinde gerçekleştirilmiştir. Güneş yanıklığı 0 (belirti yok) – 4 (şiddetli) skala sistemi kullanılarak değerlendirilmiş ve güneş yanıklığı indeksi hesaplanmıştır. Deneme üç tekerrürlü olarak yürütülmüş; güneş yanıklığı şiddeti kümülatif bağlantılı karma model ile, tane kalite özellikleri ise varyans analizi (ANOVA) ve çoklu karşılaştırma testleri ile değerlendirilmiştir.
Çalışmada, güneş yanıklığı üzerinde cephe etkisi önemli bulunmuştur (p<0,001). Güneş yanıklığı indeksi batı cephesinde 0,421–0,538, doğu cephesinde ise 0,013–0,020 arasında değişmiştir. Asmaların batı cephesinde yer alan, aşırı güneşe maruz kalarak renk deformasyonu gösteren (A), salkımın ön yüzeyinde güneş gören (B) ve salkımın arka yüzeyinde kalan (C) tanelerin karşılaştırılmasında, tane grubunun suda çözünebilir kuru madde (SÇKM), pH, olgunluk indisi ve pH²×brix değerleri üzerinde anlamlı etkileri belirlenmiştir. En düşük SÇKM değeri A tanelerinde, en yüksek değer ise C tanelerinde belirlenmiştir. Tane ağırlığı değerleri için uygulama × tane grubu interaksiyonu anlamlı bulunmuş; kontrol uygulamasında A tanelerinin ağırlığı B ve C tanelerine göre daha düşük belirlenmiştir. Sonuç olarak, kanopi cephe yönü ve tanelerin güneşlenme düzeyi, salkımlar arasında ve salkım içinde heterojenlik oluşturarak üzüm kalite özelliklerini belirleyen temel faktörler olarak öne çıkmıştır.