Öz S., Kaya B. M.
Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Bilişim Dergisi, cilt.6, sa.2, ss.46-53, 2025 (Hakemli Dergi)
Özet
Son yıllarda sağlık sektöründe dijital dönüşümün hız kazanmasıyla birlikte, üç boyutlu (3B) baskı teknolojileri ve yapay zekâ (YZ) sistemleri sağlık uygulamalarında devrimsel bir değişimin önünü açmıştır. Bu teknolojiler hem klinik hizmetlerin etkinliğini artırmakta hem de sağlık eğitiminin niteliğini yeniden tanımlamaktadır. 3B yazıcılar; anatomi öğretimi, cerrahi planlama, protez ve implant üretimi ile biyoyazıcı tabanlı doku mühendisliği gibi birçok alanda kişiselleştirilmiş çözümler sunmaktadır. Yapay zekâ ise tıbbi görüntüleme, hastalık teşhisi, ilaç keşfi, hasta izleme ve bireyselleştirilmiş tedavi süreçlerinde önemli karar destek mekanizmaları geliştirmektedir. Eğitimsel bağlamda, bu iki teknolojinin entegrasyonu öğrencilerin öğrenme süreçlerini güçlendirmekte, soyut kavramların somutlaştırılmasını sağlamakta ve problem çözme yetkinliğini artırmaktadır. Bu çalışma, 3B baskı teknolojisi ve YZ sistemlerinin sağlık alanındaki güncel kullanım alanlarını, eğitim kurumlarına entegrasyon yöntemlerini ve mesleki yeterlik gelişimi üzerindeki etkilerini kapsamlı biçimde incelemektedir. Bulgular, 3B baskı ve YZ tabanlı eğitim sistemlerinin öğrencilerin bilişsel performansını artırdığını, klinik uygulamalarda hata oranlarını azalttığını ve öğrenme motivasyonunu güçlendirdiğini göstermektedir. Ayrıca, bu teknolojilerin sağlık kurumlarında maliyet etkinliği sağladığı, üretim süreçlerini hızlandırdığı ve hasta güvenliği standartlarını yükselttiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, 3B yazıcı ve YZ teknolojilerinin etik, yasal ve ekonomik yönleri de sağlık sistemlerinin sürdürülebilir dijital dönüşümünü belirleyen kritik faktörler olarak öne çıkmaktadır. Özellikle veri gizliliği, algoritmik önyargı, biyoyazıcı ürünlerin klinik kullanımı ve telif hakları gibi konular, geleceğe yönelik uygulamalarda düzenleyici çerçevelerin önemini artırmaktadır. Çalışmanın sonuçları, 3B baskı ve YZ tabanlı teknolojilerin sağlıkta sadece teknik bir yenilik değil, aynı zamanda pedagojik ve etik bir paradigma değişimi yarattığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, sağlık hizmetleri meslek yüksekokulları başta olmak üzere tüm eğitim kurumlarının, bu teknolojilerin potansiyelini stratejik planlarına dahil etmeleri ve disiplinler arası bir yaklaşımla dijital sağlık okuryazarlığını güçlendirmeleri önerilmektedir.