Sementit Karbür Matkaplara Uygulanan Yüzey İşlemleri ve Pvd/Hipıms Altin Kaplamalarının Delme Performansına Etkisi
Makina Tasarım ve Imalat Dergisi, cilt.24, sa.1, ss.12-21, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 24 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.56193/matim.1908951
- Dergi Adı: Makina Tasarım ve Imalat Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.12-21
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Talaşlı imalatta kesici takımların geometrisi ve yüzey özellikleri, delme performansını doğrudan etkileyen temel faktörlerdir. Özellikle delme operasyonları, takım kaplamaları ve yüzey işlemlerinin kesme kuvveti, ölçüsel doğruluk ve takım aşınması üzerindeki etkilerinin belirgin olarak incelenmesine olanak tanımaktadır. Bu çalışmada, sementit karbür matkaplara uygulanan PVD yöntemiyle üretilmiş AlTiN kaplamalarda HiPIMS ve katodik ark (ARC) teknikleri karşılaştırılmış, kaplama öncesi ve sonrası uygulanan drag finish + ıslak kumlama (DF+IK) yüzey işlemlerinin delme performansına etkileri deneysel olarak değerlendirilmiştir. Deneyler, AISI 4140 çeliğinin Ø6,8 mm sementit karbür matkaplarla delinmesiyle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, kaplamasız matkaplarda ortalama kesme kuvveti 2632 N olarak ölçülmüş ve bu takımlar 50 delikten daha az çalışabilmiştir. Buna karşılık, DF+IK ön işlem ve son işlem uygulanmış PVD HiPIMS AlTiN kaplamalı matkaplar, tüm kaplama kombinasyonları arasında en düşük kesme kuvveti değerlerini sergilemiştir. Çaptan sapma analizleri, kaplama yönteminin %27,4 ile en etkili parametre olduğunu ve PVD HiPIMS kaplamaların, PVD ARC kaplamalara göre daha düşük çaptan sapma sağladığını göstermiştir. Takım aşınması sonuçlarına göre ise PVD HiPIMS kaplamalı matkaplarda ortalama aşınma 0,08 mm, PVD ARC kaplamalı matkaplarda 0,13 mm ve kaplamasız matkaplarda 0,58 mm olarak ölçülmüştür. Ayrıca, kaplama öncesi uygulanan DF+IK yüzey işleminin takım aşınmasını %50,7, son işlem olarak uygulanmasının ise %36,1 oranında azalttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, HiPIMS AlTiN kaplama ile birlikte uygulanan uygun yüzey işlemlerinin, kaplama–altlık aderansını iyileştirerek takım ömrünü ve delme performansını önemli ölçüde artırdığı ortaya konmuştur.