Akademik Veri Yönetim Sistemi
XI. BİYOETİK KONGRESİ, Sakarya, Türkiye, 13 - 14 Mayıs 2025, ss.74, (Özet Bildiri)
XI. Biyoetik Kongresi 13-14 Mayıs 2025- Sakarya 74 S69. Retrospektif Klinik Araştırmalarda Etik: Temel İlke ve Yaklaşımlar Mine Demirsoy https://orcid.org/0009-0007-7665-7817 Nurdan Kırımlıoğlu, https://orcid.org/0000-0003-3156-6616 Retrospektif araştırmalar, geçmişe yönelik verilerin analizine dayalı, müdahale içermeyen ve genellikle düşük riskli çalışmalardır. Bu yöntemle hastaların tıbbi kayıtları incelenerek belirli olaylar veya tedavi süreçlerinin sonuçları değerlendirilmektedir. Hızlı ve düşük maliyetli veri toplama gibi avantajlara sahip olsa da veri eksikliği ve geriye dönük hatalar gibi sınırlamalar taşımaktadır. Bu nedenle, etik kurullar bu tür araştırmalarda zarar vermeme, fayda-risk dengesi ve katılımcı haklarının korunması ilkeleri doğrultusunda önemli bir değerlendirme süreci yürütmektedir. Bu çalışmada, retrospektif araştırmalarda etik ilkelerin nasıl ele alınması gerektiği ile birlikte, araştırmacıların mahremiyet ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin sorumlulukları çerçevesinde nelere dikkat etmeleri gerektiği ortaya konulmuştur. Bu amaçla, ulusal ve uluslararası kılavuzlar, yönergeler ve yasal mevzuat, konu ile ilgili yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Retrospektif araştırmalarda etik ilke uygulamalarında çeşitli zorluklar tespit edilmiştir. Aydınlatılmış onamın genellikle alınmaması katılımcı hakları açısından sorun oluşturmaktadır. Veri gizliliğinde anonimleştirmenin her zaman yeterli olmadığı, özellikle hassas sağlık verilerinde daha sıkı önlemlere ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir. Etik izin süreçleri ülkeler arasında farklılık göstermekte, bazı çalışmalarda etik kurul onayı alınmadan araştırma yapılmaktadır. Bunun yanı sıra, retrospektif çalışmalarda veri bütünlüğünün sağlanmasının zor olduğu, eksik veya hatalı verilerin sonuçları etkileyebileceği belirlenmiştir. Retrospektif klinik araştırmaların etik kurulların rehberliğinde, olası etik ihlalleri önlemek için daha sıkı denetimler, daha şeffaf ve etik kurallar çerçevesinde ve ulusal/uluslararası düzenlemelere uygun şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Bu süreçlerde etik ilkelerin doğru bir şekilde uygulanması, bu tür araştırmaların güvenilirliğini ve toplum sağlığına katkı sağlamak adına önemlidir. Anahtar Kelimeler: Retrospektif araştırmalar, sağlık verisi, etik değerlendirme, etik kurul