Türkiye’de Milliyetçilik ve Sosyo-Ekonomik Eşitsizlik İlişkisi: Türkiye Genel Sosyal Saha Araştırması 2024 Üzerinden Bir Değerlendirme

Creative Commons License

Kıvrak E.

TESAM AKADEMİ, cilt.13, sa.2, ss.713-745, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, milliyetçiliğin sosyo-ekonomik eşitsizlik karşısındaki işlevini hem kuramsal hem de ampirik düzeyde Türkiye bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Milliyetçilik, yalnızca siyasal ya da kültürel bir aidiyet biçimi olarak değil; ekonomik güvencesizlik, statü kaybı ve toplumsal eşitsizlikler karşısında bireyler için sembolik bir telafi ve statü ikamesi mekanizması olarak ele alınmaktadır. Çalışma, literatürde tartışılan eşitsizlik eşiği hipotezinden hareketle, milliyetçi aidiyetin hangi koşullarda güçlendiğini ve hangi noktadan sonra bu telafi işlevinin zayıfladığını analiz etmektedir. Çalışmanın ampirik kısmında, ulusal düzeyde temsil gücü yüksek kurumsal bir saha araştırmasının ürünü olan ikincil nitelikte bir veri kaynağı olarak Türkiye Genel Sosyal Saha Araştırması (TGSS) 2024 verileri kullanılmış; veri seti üzerinde hiyerarşik regresyon analizleri gerçekleştirilmiş ve gelir ile milliyetçi tutumlar arasındaki doğrusal olmayan ilişkileri test etmek amacıyla modellere karesel terimler dahil edilmiştir. Bulgular, toplum genelinde yüksek düzeyde ekonomik karamsarlık ve geçim zorluğu algısına rağmen ulusal kimliğin güçlü bir aidiyet unsuru olmaya devam ettiğini göstermektedir. Bununla birlikte bulgular, eşitsizliğin belirli bir doygunluk noktasını aşması durumunda bu mekanizmanın etkisini kaybettiğine işaret etmektedir. Gelir düzeyi ile milliyetçi tutumlar arasında tespit edilen ters-U biçimli ilişki, milliyetçi söylemin eşitsizliği maskeleme ve meşrulaştırma gücünün ekonomik koşullarla sınırlı olduğunu ampirik olarak doğrulamaktadır.
This study aims to examine the function of nationalism in the face of socio-economic inequality in the Turkish context at both theoretical and empirical levels. Nationalism is conceptualized not merely as a form of political or cultural belonging, but as a mechanism of symbolic compensation and status substitution for individuals confronted with economic insecurity, status loss, and social inequalities. Building on the inequality threshold hypothesis discussed in the literature, the study analyzes the conditions under which nationalist identification intensifies and the point beyond which this compensatory function begins to weaken. The empirical component of the study draws on data from the 2024 Turkish General Social Survey (TGSS). Using the dataset, hierarchical regression analyses are conducted, and quadratic terms are included in the models to test non-linear relationships between income and nationalist attitudes. The findings indicate that, despite widespread economic pessimism and perceived difficulties in making a living, national identity continues to function as a strong source of belonging within society. At the same time, the results suggest that once inequality surpasses a certain saturation point, this mechanism loses its effectiveness. The inverted U-shaped relationship identified between income level and nationalist attitudes empirically confirms that the capacity of nationalist discourse to mask and legitimize inequality is constrained by economic conditions. The study argues that in the absence of socio-economic justice, nationalism’s ability to manage and balance social tensions diminishes in the long run, and emphasizes that structural economic improvements are essential for the sustainability of social cohesion.