Küresel Isınma Perspektifinde Umut Vadeden Şaraplık Üzüm Çeşitleri
Uluslararası Katılımlı 11. Türkiye Bağcılık ve Teknolojileri Sempozyumu, Tekirdağ, Türkiye, 5 - 09 Ekim 2026, (Yayınlanmadı)
- Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
- Basıldığı Şehir: Tekirdağ
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Günümüzde küresel ısınma etkilerinin artmasıyla birlikte, yüksek sıcaklık ve yağış yetersizliği nedeniyle su kısıtının yaşanması asmalar için önemli stres faktörleri haline gelmiştir. Şaraplık üzümlerde kontrollü düzeydeki stres kaliteyi destekleyebilse de aşırı sıcaklık koşulları güneş yanıklıklarını artırmakta, renk oluşumunu olumsuz etkilemekte, fenolik bileşiklerin sentez ve birikimini sınırlandırmakta; ayrıca asitlikte azalma gibi durumlara neden olabilmektedir.
Dünyanın farklı iklim ve coğrafyalarında yetiştirilen üzüm çeşitleri, Vitis cinsinin zengin genetik çeşitliliğini ortaya koymaktadır. Dünya genelinde Vitis vinifera türüne ait yaklaşık 6.000 farklı üzüm çeşidi bulunduğu tahmin edilmekte, Uluslararası Üzüm Çeşit Kataloğu'nda ise sinonim ve homonimler nedeniyle 21.045 çeşit adı yer almaktadır. Bu geniş genetik çeşitlilik, iklim değişikliğine uyum sağlayabilecek yeni çeşitlerin belirlenmesi açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır.
Yapılan çalışmalar, özellikle Akdeniz kökenli bazı şaraplık üzüm çeşitlerinin iklim değişikliğine uyum açısından öne çıktığını göstermektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar Vermentino, Bianca Remungia, Tintillu, Graciano (Muristellu), Assyrtiko, Airen, ve Garnacha Tinta çeşitlerinin her birinin sahip olduğu farklı özellikler yardımıyla adaptasyon konusunda başarılı olduğu bildirilmektedir. Vermentino çeşidi aromatik özelliklerini su stresi altında dahi büyük ölçüde koruyabilmektedir. Bianca Remungia, Tintillu ve Graciano çeşitleri zorlu pedoklimatik koşullara adaptasyon potansiyelleriyle dikkat çekmektedir. Assyrtiko üzüm çeşidinin sıcak ve kurak koşullarda yüksek asitliğini muhafaza edebildiği, Airen çeşidinin kurak koşullara dayanıklılığı ve sulamasız (rainfed) koşullarda verim potansiyeliyle öne çıktığı, Garnacha Tinta çeşidinin ise sıcak iklime toleransı nedeniyle gelecekte bağcılık ve melezleme çalışmalarında kullanılabilecek üzüm çeşitleri arasında yer alacağı düşünülmektedir. Bu derleme ile söz konusu çeşitlerin diğer özelliklerinin değerlendirilmesi ve bununla ilgili ön plana çıkan özelliklerin ortaya konulması amaçlanmıştır.