Belediyelere Bağlı İş Atölyelerinde Çalışan Gelişimsel Yetersizliği Olan Bireylerin Ailelerinin Korumalı İstihdam Sürecine İlişkin Görüş ve Deneyimleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilim. Ens., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİDEM KARADAĞ
Danışman: Turgut Bahçalı
Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, belediyelere bağlı iş atölyelerinde çalışan gelişim-sel yetersizliği (GY) olan bireylerin ailelerinin korumalı istihdam sürecine ilişkin görüş ve deneyimlerini incelemektir. Araştırma kapsamında 20 aile üyesinin iş atölyelerine yö-nelik düşünceleri, bireylerin gelişim süreçlerine ilişkin değerlendirmeleri, istihdamın ya-şam kalitesine etkisine yönelik algıları, süreçte karşılaştıkları güçlükler, destek ihtiyaçları ile kurumsal süreçlere yönelik beklenti ve önerileri ortaya konulmuştur.
Yöntem: Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden betimsel fenomenoloji dese-nine göre yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu belediyeye bağlı iş atölyelerinde çalışan GY olan bireylerin aileleri oluşturmaktadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve Colaizzi’nin (1978) yedi aşamalı betimsel fenome-nolojik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde katılımcı ifadele-rinden anlamlı birimler çıkarılmış, bu birimler kodlanarak alt temalar ve temalar oluştu-rulmuştur. Araştırmanın güvenirlik ve inandırıcılığını artırmak amacıyla uzman görüşü, araştırmacı günlüğü, kodlayıcılar arası uyum çalışmaları ve katılımcı doğrulaması süreç-lerinden yararlanılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonucunda ailelerin korumalı iş atölyelerini GY olan bireyler için güvenli ve destekleyici bir istihdam ortamı olarak değerlendirdikleri belirlenmiştir. Bulgular; iş yaşamına katılım ve anlam, bireysel gelişim ve kazanımlar, istihdamın yaşam kalitesine etkisi, süreçte yaşanan güçlükler ve kaygılar, kurumsal süreç ve hizmet değer-lendirmeleri ile beklentiler ve öneriler olmak üzere altı tema altında toplanmıştır. Aileler, korumalı iş atölyelerinin bireylerin sosyal gelişim, iletişim becerileri, bağımsız yaşam becerileri ve toplumsal katılımlarına olumlu katkılar sunduğunu ifade etmiştir. Bununla
2
birlikte ailelerin gelecek kaygısı, kalıcı istihdam eksikliği, toplumsal önyargılar ve gü-venlik riskleri gibi çeşitli güçlükler yaşadığı belirlenmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda iş atölyelerinin GY olan bireylerin top-lumsal yaşama katılımını destekleyen önemli bir yapı olduğu ve aileler açısından güven verici bir destek mekanizması sunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte mevcut hizmetlerin geliştirilmesine, atölye sayılarının artırılmasına, farklı iş alanlarının oluştu-rulmasına ve aile-kurum iş birliğinin güçlendirilmesine ihtiyaç olduğu belirlenmiştir. Ay-rıca GY olan bireylerin uzun vadeli ve sürdürülebilir istihdam olanaklarına erişimlerinin artırılmasına yönelik politika ve uygulamaların geliştirilmesi önerilmektedir.