Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AFAF MOHAMMAD FADIL ALHAJESSA
Danışman: Fatih Doğru
Özet:
İnsanlar dil içi ve dil dışı göstergeleri kullanarak birbirleriyle ya da başka
varlıklarla iletişim kurarlar. Bu iletişimin büyük oranda dil içi unsurlar kullanılarak
yapıldığı görülmektedir. Bunları gösteren temel dil ögelerinden biri iletişim fiilleridir.
Fiil sınıflandırmalarında önemli bir grup oluşturan iletişim fiilleri anlamsal olarak
iletişim ifade eden fiilleri kapsamaktadır. Günlük konuşma dilinde ve yazılı metinlerde
kendine sıkça yer bulmakta ve söz varlığının önemli bir ögesi olarak dikkat
çekmektedir. İletişim fiillerinin çokça görüldüğü metin türlerinden biri tiyatro
metinleridir. Tiyatro, toplumu yansıtan ve iletişimin kendine açık bir yer bulduğu
edebî bir türdür. İletişim fiillerinin çeşitliliğini görebilmek, sıklık ve dağılım oranlarını
tespit edebilmek adına tiyatro metinleri zengin veri barındırır. Bu bakımdan çalışmada
Türk edebiyatının önde gelen tiyatro metinlerinden olan Haldun Taner’in kaleme
aldığı “Keşanlı Ali Destanı” ve Aziz Nesin tarafından yazılan “Toros Canavarı” adlı
eserler üzerinden iletişim fiilleri incelenmiş ve bu fiillerdeki çeşitlilik gözler önüne
serilmeye çalışılmıştır. Bu eserler iletişim açısından zengin bir içeriğe sahiptir ve bu
nedenle çalışmanın kapsamı bunlarla sınırlandırılmıştır. İletişim fiillerinin kendi
içerisinde sınıflandırılmasında ise Ärnazarov’un tasnifi esas alınmış; ayrıca iletişim
fiilleriyle ilgili başka tasniflerle ilgili bilgiler de sunulmuştur. Ärnazarov’un tasnifine
göre eserlerde tespit edilen iletişim fiilleri kendi içerisinde alt başlıklara ayrılarak
gösterilmiştir. Sonuç olarak elde edilen veriler tablolar hâlinde verilmiş ve iletişim fiili
olarak kullanılan örneklerin sayı ve oranları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.