Boraks üretiminde ortaya çıkan atık malzemenin çimento içerisinde değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Fen Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ UĞURLU
Danışman: İlker Bekir Topçu, Mine Özdemir
Özet:ÖZET Bu çalışmada boraks üretiminde ortaya çıkan katı atıkların çimento endüstrisinde katkı maddesi olarak değerlendirilmesi ele alınmıştır. Çalışmada, bir çok alanda kullanılan Türkiye'de bol bulunan bor minerali atığından inşaat endüstrisinde nasıl faydalanılabileceği araştırılmıştır. Türkiye 803 milyon ton bor cevheri rezervi ile dünyadaki bor cevheri rezervinin yaklaşık % 63' üne sahiptir. Türkiye'deki en önemli bor cevherleri kolemanit, üleksit ve tinkaldir. Boraks üretiminde kullanılan tinkal minerali ekonomik açıdan oldukça önemlidir. Bu üretim sırasında her yıl 120.000 ton katı atık ortaya çıkmakta ve çevreye verilmektedir. Tinkalin konsantre hale getirilmesi sırasında, Konsantre Tinkal ve Boraks pentahidrat üretim ünitelerinde ortaya çıkan bu katı atıklar 1. ve 2. kil pestili atığı olarak bilinmektedir. Minerallerin işlenmesi sırasmda filtrelerin verimli çalışmaması, minerallerin içermiş olduğu boraksın atıklar içerisinde kalmasına neden olmaktadır. Kil pestili atığı içerisinde kalan B2O3 miktarı % 7 ila 25 arasındadır. Kil pestili atıklanmn yapılan kimyasal analizlerinde doğal kille aynı kimyasal yapıda oldukları görülmüştür. Bu çalışmada, kil pestili atıkları katkı maddesi olarak Portland çimentosuna katılmış ve kil pestili oranının çimento yapısı üzerindeki etkileri değişik deneylerle incelenmiştir. Taze ve sertleşmiş harç numuneler üzerinde; basmç dayanımı, eğilmede çekme dayanımı, priz süresi, hacim genleşmesi, birim ağırlık, ultrases geçiş süresi ve dayanıklılık deneyleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar Portland çimentosu (şahit numune) özelikleri ve Türk Standartları ile karşılaştırılmıştır. Sonuçta; 1. ve 2. kil pestili atık malzemesinin sırasıyla % 5 ve % 7 oranlarında çimento içerisinde katkı maddesi olarak kullanılabileceği belirlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER Bor, Çimento, Kil atığı, Basmç dayanımı, Eğilmede çekme dayanımı, Priz süresi, Hacim genleşmesi, Ultrases geçiş hızı, Dayanıklılık