Sınıf ve İlköğretim Matematik Öğretmen Adaylarının Alan ve Pedagojik Alan Bilgilerinin Çok Çözümlü Matematik Problemleri Yoluyla İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matemetik Eğitim Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENUR ALTUNER

Danışman: Emre Ev Çimen

Özet:

Amaç: Bu çalışmada sınıf ve ilköğretim matematik öğretmen adaylarının çok çö-

zümlü matematik problemlerine verdikleri yanıtlar incelenerek alan ve pedagojik alan

bilgilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni be-

nimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılı güz döne-

minde Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ve İlköğre-

tim Matematik Öğretmenliği Lisans programında öğrenim gören ve “Öğretmenlik Uy-

gulaması” dersini alan son sınıf toplam 20 öğretmen adayı oluşturmuştur. Veri toplama

araçları olarak görüşme formları ve çok çözümlü beş problemden oluşan formlar kulla-

nılmıştır. Öğretmen adaylarının verilen beş problemi farklı stratejilerle öğrencilere anlatır

gibi çözmeleri istenmiştir. Hem sınıf hem de matematik öğretmen adaylarıyla yapılan bu

çalışma yedi hafta sürmüştür. Çalışmanın sonucunda elde edilen veriler içerik analizi ile

analiz edilmiştir.

Bulgular: Sınıf ve ilköğretim matematik öğretmen adaylarının görüşme for-

munda yer alan “Problem, problem çözme, problem türleri ve problem çözme stratejile r i”

kavramlarına ilişkin uygulama öncesi görüşleri incelendiğinde alanyazına uygun olma-

yan anahtar kelimelere yer verdikleri görülmüştür. Uygulama sonrasında ise öğretmen

adaylarının tamamına yakınının söz konusu kavramlara ilişkin anahtar kelimelerinin fark-

lılaşarak alanyazına uygun açıklamalarda bulundukları tespit edilmiştir. Öğretmen aday-

larının çok çözümlü problemlerde kullanmış oldukları stratejiler Matematik Alan Bilgis i

bağlamında incelendiğinde ise tamamına yakınının uygulama öncesinde düzeye uygun

olmayan stratejiler ve çözüm yollarını tercih ettikleri, uygulama sonrasında ise büyük ço-

ğunluğunun düzeye uygun stratejiler kullandıkları belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının

2

yarısından fazlasının araştırmada yer alan problemlerin çözümlerinde mevcut stratejile r in

tamamını kullanmayıp, sadece birkaçına çözümlerinde yer verdikleri için kısmen yeterli

çözümlerinin olduğu görülmüştür. Araştırmada çok çözümlü beş problemi öğrencilere

anlatır gibi çözmeleri istenilen sınıf öğretmeni adaylarından sadece birinin, matematik

öğretmen adaylarından ise sadece dördünün bu talebe uygun detaylı açıklamalarla prob-

lemi çözebildikleri için pedagojik alan bilgisi bağlamında öğretme bilgilerinin epistemik

düzeyde olduğu değerlendirilmiştir.

Sonuç ve Öneriler: Öğretmen adaylarının tamamına yakınının uygulama öncesi

problem ve problem çözme stratejileri hakkında bilgi sahibi olmadıkları, uygulama son-

rasında ise adayların büyük bir kısmının problem kavramını alanyazına uygun tanımla-

yabildiği belirlenmiştir. Araştırmada yer alan stratejilerden uygulama sonunda düzeye

uygun olanları belirleyerek problem çözümlerinde kullanabildikleri sonucuna ulaşılmış-

tır. Hem sınıf hem de matematik öğretmen adaylarının büyük çoğunluğunun uygula ma

sonrasında matematik alan bilgisi bağlamında sınıf düzeyine uygun çözümlerinin olduğu

tespit edilmiştir. Problem çözümleri pedagojik alan bilgisi bağlamında değerlendirild i-

ğinde ise öğretmen adaylarının büyük bir kısmının uygulama sonrasında problemleri öğ-

renciye anlatır gibi çözebildikleri fakat bu çözümlerini mantıksal ifadelere dayandırarak

açıklayamadıkları için öğretme bilgilerinin problem çözme düzeyinde olduğu sonucuna

ulaşılmıştır.

Bu araştırmanın ilerletilmesi için çok çözümlü problemlerin öğretmenlik uygula-

ması derslerinde son sınıf öğretmen adaylarına verilerek staj yapmış oldukları okullardaki

öğrencilerden bu problemleri çözmelerinin istendiği ve elde edilen farklı çözümlerin öğret-

men adayları tarafından sınıf ortamında deneyimlendiği çalışmalara yer verilebilir. Nicel

bir araştırmayla öğretmen adaylarının strateji kullanımlarının, alan ve pedagojik alan bilgi-

lerinin incelenmesine dair daha geniş bir kitleyi içeren araştırmalar gerçekleştirilebilir.