Sosyal sermayenin eğitim-öğretim süreçlerine yansıması: Duygusal okuryazarlık ve duygusal emek bağlamı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELEK ALEMDAR
Danışman: HÜSEYİN ANILAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada, ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin duygusal okuryazarlık becerilerinin ve duygusal emek davranışlarının sosyal sermayeyi etkilediği şeklinde oluşturulan teorik modelin yapısal eşitlik modeli yoluyla incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma kapsamında incelenen değişkenler arasındaki neden-sonuç ilişkisini betimlemek amacıyla oluşturulan yapısal eşitlik modeli temelinde nedensel desen kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini 2017-2018 eğitim öğretim yılında Eskişehir ili merkez ilçelerindeki ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler, örneklemini ise tabakalı örnekleme yöntemi ile yedi farklı okul türünden seçilmiş 399 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri Duygusal Okuryazarlık Becerisi Ölçeği, Öğretmenlerde Duygusal İşçilik Ölçeği ve Okullarda Sosyal Sermaye Ölçeği olmak üzere üç ölçme aracıyla toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analizler, korelasyon, ölçeklerin yapı geçerliklerinin belirlenmesinde açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ve oluşturulan yapısal eşitlik modelinin test edilmesinde Path analizi kullanılmıştır. Bulgular: Örneklem grubundan elde edilen veri üzerinde gerçekleştirilen Path analizinde modelin kabul edilebilir bir model olduğu görülmüştür. Ayrıca modeldeki değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla yapılan analizler sonucunda duygusal okuryazarlığın duygusal emek üzerinde olumlu etkisi, duygusal emeğin sosyal sermaye üzerinde olumlu etkisi ve duygusal emek aracılığıyla duygusal okuryazarlığın sosyal sermaye üzerinde olumlu etkisi olduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda öğretmenlerin duygusal okuryazarlık becerileri arttıkça duygusal emek davranışlarının olumlu bağlamı desteklenmekte, duygusal emek davranışlarının olumlu bağlamda pekiştikçe de sosyal sermayeleri artmaktadır. Sonuç ve Öneriler: Bu araştırmada öğretmenlerin duygusal okuryazarlık becrilerinin duygusal emek davranışları üzerinde olumlu etkisinin bulunduğu ve duygusal emek davranışlarının da sosyal sermayelerini olumlu etkilediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca yapılan aracılık testi ile duygusal okuryazarlık ile sosyal sermaye arasındaki ilişkide duygusal emeğin tam aracılık etkisinin olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlardan hareketle eğitim kurumlarında güven ve aidiyet duygusunun geliştirilmesinde ve sosyal normların çalışanlar tarafından paylaşılmasının sağlanmasında; duygusal yetkinlik ve beceri ölçütleri olarak duygusal okuryazarlık becerisine yatırım yapılmalı, duygusal emek davranışının olumlu çıktıları desteklenmelidir. Bunun adına çeşitli projeler tasarlanmalı, hizmetiçi eğitimler verilmeli ve özel tasarlanmış eğitim programları geliştirilmelidir. Anahtar kelimeler: Duygusal okuryazarlık becerisi, Duygusal emek, Sosyal sermaye, Yapısal eşitlik modeli