Matematik öğretmeni adaylarının ters yüz öğrenme modeliyle yapılan öğretimde problem kurma etkinlikleri yoluyla matematiksel ilişkilendirme becerilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜGE KİRAZ
Danışman: Emre Ev Çimen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada matematik öğretmen adaylarıyla birlikte ters yüz öğrenme modeli kullanılarak gerçekleştirilen uygulamalarda kendilerine verilen problem kurma görevleri aracılığıyla adayların matematiksel ilişkilendirme becerilerinin belirlenmesi ve ters yüz öğrenme modeli, problem kurma becerisi ve ilişkilendirme becerisine yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği üçüncü sınıfta öğrenim gören 12 kadın, 12 erkek toplam 24 öğretmen adayı oluşturmuştur. Ters yüz öğrenme modeli ile gerçekleştirilen uygulamalarda öğretmen adaylarının ilişkilendirme becerileri problem kurma görevleri aracılığı ile incelenmiş olup, verilerin toplanması süreci toplam 11 hafta sürmüştür. Veri toplama araçları olarak uygulamalar öncesi ve sonrası görüş formları ve ilişkilendirme becerisinin dört kategorisi (kavramlar arası ilişkilendirme, kavramın farklı gösterimleri arasında ilişkilendirme, kavramı diğer disiplinlerle ilişkilendirme ve kavramı gerçek hayatla ilişkilendirme) için problem kurma görev formları kullanılmıştır. Görüş formlarında "ters yüz öğrenme modeline, ilişkilendirme becerisi ile problem kurma becerisine" ilişkin öğretmen adaylarının uygulamalar öncesi ve sonrasında görüşleri alınmıştır. Görev formlarında öğretmen adaylarından (1) matematik konu ve kavramları arasındaki ilişkilendirme, (2) kavramın farklı gösterimleri arasındaki ilişkilendirme, (3) matematik konu ve kavramlarını diğer disiplinler ile ilişkilendirme ve (4) matematik konu ve kavramlarını gerçek hayat ile ilişkilendirme olmak üzere dört kategoride ilişkilendirme becerisine yönelik problem kurmaları istenmiştir. Oluşturulan bu dört görev formunda "serbest, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmış" olmak üzere üç farklı türde problem kurma görevine yer verilmiştir. Görüş formlarından ve görev formlarından elde edilen verilerin analizinde tematik analiz ve içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgular: Öğretmen adaylarının ilişkilendirme becerisine yönelik uygulama öncesi görüşlerine bakıldığında adayların çoğunluğunun ilişkilendirme becerisini onun alt kategorileriyle açıkladıkları görülmüştür. Ters yüz öğrenme modeli hakkında ise adayların yarıdan fazlasının bilgi sahibi olmadığı ve daha önce bu modelin derslerinde kullanılmadığı görüşünde oldukları belirlenmiştir. İlişkilendirme becerisinin alt kategorilerine yönelik görüşlere bakıldığında öğretmen adaylarının yarıdan fazlası kavramlar arası ilişkiyi matematik dersinin özelliklerine değinerek açıkladıkları, matematikteki tüm konu ve kavramların birbiriyle ilişkili olduğunu düşündükleri görülmüştür. Farklı gösterimler arası ilişkiyi "tablo" ve "cebirsel" temsilleri örnek göstererek açıklamışladır. Diğer disiplinlerle ilişkide en fazla ilişki kurulan disiplinlere "fizik" ve "kimya" örneklerini vermişlerdir. Gerçek hayat ilişkisinde ise öğretmen adaylarının yarıdan fazlasının matematikteki "sayılar ve işlemler" öğrenme alanı ile gerçek dünyadaki "alışveriş/fiyat/yemek yeme" bağlamları arasında ilişkilendirme yaptıkları görülmüştür. Uygulamalar sonrasındaki görüşlere bakıldığında öğretmen adaylarının tamamına yakınının ilişkilendirme becerisini kendi derslerinde kullanma konusunda yetkin hissettiği ve derslerinde bu beceriye yer vermek istedikleri görülmüştür. Adayların yarıdan fazlası ters yüz öğrenme modelini ilk kez bu uygulamalarda gördüklerini ve model hakkında deneyim kazandıklarını açıklamışlardır. Araştırmada öğretmen adaylarının ilişkilendirme becerisinin dört alt kategorisine yönelik kurdukları üç türde (serbest, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmış) problemler, uygun bir problemde bulunması gereken özelliklere göre (yazılan ifadede problem durumu olup olmadığı, problemin özelliği, problemin dil ve anlatımının Türkçe dil bilgisi kurallarına uygunluğu, problemin çözülebilirliği, problemin verilen ilişkilendirme bileşenine uygunluğu, problemin bağlamı) incelenmiş olup adayların çoğunluğunun istenen özelliklere uygun problemler kurdukları görülmüştür. İlişkilendirme becerisi bağlamında adayların kurdukları problemlerde şu dört husus tespit edilmiştir: (1) Matematik konu ve kavramları arasındaki ilişkilendirme becerisine yönelik kurdukları problemlerde "aynı öğrenme alanına ait farklı kavramlar" ve "farklı öğrenme alanına ait kavramlar" arasında ilişkilendirme yaptıkları görülmüştür. (2) Farklı gösterimler arasındaki ilişkilendirme becerisine yönelik kurdukları problemlerde ise problemin kurulumunda en fazla kullandıkları temsil "sözel" temsil olurken problemin çözümünde ise "sözel", "cebirsel" ve "sembolik" temsiller olmuştur. (3) Matematik konu ve kavramlarını diğer disiplinlerle ilişkilendirme becerisine yönelik kurdukları problemlerde matematik konu ve kavramlarını en fazla "fizik" ve "fen bilimleri" disiplinleriyle ilişkilendirmişlerdir. (4) Matematik konu ve kavramlarını gerçek hayat ile ilişkilendirme becerisine yönelik kurdukları problemlerde matematik konu ve kavramlarını en fazla "doğa/çevre/tarım/meteoroloji" ve "alışveriş/fiyat/yemek yeme" günlük hayat bağlamlarıyla ilişkilendirmişlerdir. Sonuç ve Öneriler: Öğretmen adaylarının ters yüz öğrenme modeli hakkında uygulamalar öncesi bilgi sahibi olmadıkları, uygulamalar sonrasında ise adayların çoğunluğunun matematiksel ilişkilendirme becerisi hakkında kendilerini yetkin hissettikleri, problem kurma becerisi hakkında deneyim kazandıkları ve ters yüz öğrenme modelini kendi derslerinde kullanmak istedikleri görülmüştür. Bu sonuç, onların ters yüz öğrenme modeline karşı pozitif bir bakış açısı geliştirdiklerini göstermektedir. Ayrıca, adayların ilişkilendirme becerisinin dört alt kategorisi hakkında bilgi ve deneyimlerini artırdıkları da görülmüştür. Adayların çoğunluğunun kriterlere uygun problemler kurdukları değerlendirilmiştir. Araştırmanın ilerletilmesi için, öğretmen adaylarının üniversite birinci sınıftan dördüncü sınıfa kadar ilişkilendirme becerileri incelenerek boylamsal bir çalışma yapılabilir. Deneysel bir çalışma yapılarak öğretmen adayları iki gruba ayrılıp, bir gruba yüz yüze eğitimle diğer gruba çevrim içi ortamda ders yapılarak ilişkilendirme becerileri incelenebilir. Anahtar kelimeler: Matematik öğretmen adayları, Matematiksel ilişkilendirme becerileri, Problem kurma becerisi, Ters yüz öğrenme modeli.