Yüksek Sıcaklık Stresinin Taze Fasulye Genotiplerinde Isı Şoku Proteinlerine Etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA BİÇER

Danışman: Ece Turhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yüksek sıcaklık stresinin süresi ve derecesinin, protein ve ısı şoku proteinleri (HSP) nin sentezine etkisi ile birlikte genotipler arasındaki farklılıkların araştırıldığı bu çalışmada Balkız ve Yerel Genotip olmak üzere iki farklı taze fasulye genotipi kullanılmıştır. Genotiplere ait olan fideler torf:perlit:bahçe toprağı (1:1:1) içeren saksılarda 15/30ºC (gece/gündüz) sıcaklıkta, ~%65 nemde 5-6 yapraklı oluncaya kadar yetiştirilmiştir. Ardından bitkiler büyüme kabinine alınarak kabin sıcaklığı 30°C'den başlayarak saatte 2°C artacak şekilde 40°C'e yükseltilmiştir. Bu sıcaklıkta 2 saat sonunda bitkilerden yaprak örnekleri alınmıştır. Aynı uygulama 44 ve 48°C'lik yüksek sıcaklıklar için de yapılmıştır. Uygulamaların sonunda yaprak dokularında hücre membran zararlanması, yaprak oransal su kapsamı (YOSK) ve turgor kaybı (TK) hesaplanmıştır. Yaprak dokularındaki protein profilleri SDS-PAGE yöntemiyle toplam çözünebilir protein (TÇP) miktarları ve prolin analizi spektrofometrik yöntemlerle, yüksek sıcaklık sonucu oluşan spesifik proteinlerin değişimi Western Blot yöntemiyle belirlenmiştir. Yüksek sıcaklık uygulamalarının artışına bağlı olarak iyon sızıntısı ve TK artmış, YOSK ise azalmıştır. İyon sızıntısı ve TK'nın Balkız genotipinde daha yüksek olduğu görülürken, YOSK değerinin Yerel Genotip'te yüksek olduğu görülmüştür. Genotiplerin LT50 değerleri belirlenmiş ve Balkız genotipinin 45,3°C değeriyle Yerel Genotip'in 46,2°C değerinden daha düşük yüksek sıcaklık toleransına sahip olduğu saptanmıştır. SDS-PAGE ve TÇP analizi sonuçlarında stres etkisiyle bazı proteinlerin yıkılırken yeni proteinlerin sentezlendiği gösterilmiştir. Yine artan sıcaklıkla beraber prolin miktarının da arttığı gösterilmiştir. Ayrıca, Balkız ve Yerel Genotip'te 40°C'de HSP23 proteininin yüksek sıcaklığa tolerans sağlamada ilişkili olabileceği bulunurken daha yüksek sıcaklıklarda bir ilişki bulunamamıştır. Yerel Genotip'te HSP60 proteinin yüksek sıcaklığa tolerans sağlamada ilişkisinin olduğu bulunurken Balkız genotipinde 48°C'de yüksek sıcaklığa tolerans sağlamada bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir.