Sabır kavramının semantik tahlili


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ (DR), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİL İBRAHİM KAHRAMAN

Danışman: FATİH TOK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yeryüzünde insanlığın serüveni ilk insanlar Hz. Âdem ve Hz. Havva'nın yaratılmasıyla başlamıştır. Onların hemen ilk oğulları arasındaki mücadele ile birlikte kıyamete kadar sürecek olan hak ile batılın savaşı ortaya çıkmıştır. İnsan zorluk içinde yaratılmış ve zor şartlar altında çeşitli sınavlara tabi tutulmuş bir varlıktır. Anne karnındaki sıkıntılarla başlayıp, doğumu, hastalıkları, büyümesi, yetişmesi, eğitimi, geçimi, olgunlaşması, çoluk çocuk sahibi olması, insanlarla olan iletişimi, yaşlanması ile geçen ve ölümü ile son bulan bu dünya hayatı zorluklarla dolu bir süreçtir. İşte bu zor şartlarda insanın sınavı kazanabilmesi, Yüce Allah'a kullukta, O'nun emirlerine itaatte başarılı olabilmesi, şeytana, nefsin heva ve heveslerine karşı, dünyaya kendini kaptırmaya karşı mücadelede azimli, dirençli olabilmesi, başına gelebilecek olan hastalık, saldırı, ölüm, korku vb. sıkıntılara karşı dayanıklı olabilmesi için ona daima lazım olacak olan birtakım vasıflarla donanması gerekiyordu. Bu yüzdendir ki Yüce Rabbimiz insana bütün bu sıkıntılara göğüs gerebilecek bazı vasıflar verdi. Söz konusu vasıflardan en önemli olanları ise iman, amel, ihlas, irfan ve sabır gibi birtakım üstün özelliklerdir. Hayat serüveninin içinde iman, salih amel, ihlas ve sabır bir bütünün parçalarıdır. Bunlardan birinin eksikliği kişiyi zayıf düşürecek ve kulluğu kesintiye uğratacaktır. İnsana dünya sınavında başarılı olması için en büyük katkıyı sunacak vasıfların başında sabır gelmektedir. Hayatın çok süratli bir şekilde aktığı, insanların bu gidişata ayak uydurmakta zorlandığı ve psikolojik olarak olumsuz etkilendiği bir süreçte en çok ihtiyaç duyulan hususlardan biri de sabırdır. Bu yüzden sabır bu imtihan sahasında son derece önemli olup vazgeçilemez ahlâkî bir değer olmaktadır. Bu bağlamda öncelikle sabır kavramının doğru anlaşılması gerekir. Ancak bu şekilde insan zorluklara karşı donanımlı güçlü olabilir ve kullukta başarıyı yakalayabilir. Bu sebeple biz de araştırmamızda sabır kavramının özellikle Kur'an çerçevesinde doğru anlamını tespit etmeye çalıştık. Bu çerçevede sabır kavramının sözlük ve terim anlamlarını, yakın ve zıt anlamlarının neler olduğunu, cahiliye dönemi ve İslamî dönemde bu kavramın nasıl bir anlam kazandığını, nelerin sabır kavramına dahil olduğunu veya olmadığını araştırdık. Araştırmamızın temel hedefi insan ve toplum için son derece önemli bir vasıf olan sabır kavramının doğru anlaşılmasına bir nebze katkı sunmaktır. Anahtar Kelimeler: Sabır, Kur'an, Ahlâk, Musibet, İman