Türkiye'deki sezaryen oranının 2008-2022 yılları arasındaaki değişiminin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Temel Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DEMET MUMCU

Danışman: Muzaffer Bilgin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Türkiye’de 2008-2022 yılları arasındaki sezaryen doğum oranlarının zamansal, bölgesel ve sektörel değişimini incelemek ve uluslararası verilerle karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir.

Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte tasarlanan araştırmada, Sağlık Bakanlığı’nın “Sağlık İstatistikleri Yıllığı” raporlarından elde edilen veriler kullanılmıştır. Toplam ve primer sezaryen oranları, coğrafi bölgelere ve sağlık hizmeti sunan kurumlara göre değerlendirilmiş; bulgular uluslararası oranlarla karşılaştırılmıştır. Veriler çizgi ve sütun grafiklerle sunulmuştur.

Bulgular: 2008’de %36,7 olan sezaryen oranı, 2022’de %60,1’e yükselmiştir. Primer sezaryen oranı ise 2009’da %27,2 iken, 2022’de %31,1’e çıkmıştır. Artışın büyük ölçüde tekrarlayan sezaryenlerden kaynaklandığı görülmektedir. Sektörel bazda incelendiğinde hem toplam hem de primer sezaryen doğumlar açısından özel hastanelerde sezaryen oranları en yüksek düzeydedir. Türkiye genelinde farklılıklar olsa da tüm bölgelerde toplam ve primer sezaryen oranlarının artış eğiliminde olduğu görülmektedir. 2022 yılında en yüksek sezaryen oranı %69,4 ile Akdeniz Bölgesi’nde, en düşük oran ise %43,9 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’nde kaydedilmiştir. 2008- 2022 dönemi içinde sezaryen oranının en fazla arttığı bölge %36,3 ile Güneydoğu Anadolu, artışın en az olduğu bölge ise %12,7 ile Batı Marmara’dır. Uluslararası karşılaştırmalara göre Türkiye’deki sezaryen oranları; Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) (%28), Avrupa Birliği (AB) (%28,8) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölgesi (%27,7) ortalamalarının oldukça üzerindedir. Nitekim Türkiye, 2022 yılı itibarıyla sezaryen doğum oranı en yüksek ülke konumundadır.

Sonuç: Türkiye’de sezaryen doğum oranları, 2008–2022 yılları arasında hem ülke genelinde hem de bölgesel ve sektörel bazda belirgin bir artış göstermiştir. Bu durum, sadece tıbbi gerekçelerle açıklanamayacak ölçüde yaygınlaşan sezaryen uygulamalarının, sağlık hizmeti sunum modelleri ve hasta-hekim tercihleriyle ilişkilendirilebileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Sözcükler: Sezaryen, tekrarlayan doğum, doğum oranı, doğum, Türkiye