Bariatrik cerrahide diyet memnuniyeti ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUR ATEŞ ŞAHİNKAYA
Danışman: NİLÜFER DEMİRSOY
Özet:Amaç: Bu araştırmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birincisi cerrahi sonrası bireylerin yaşam kalitesini değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmek ve ikincisi ise cerrahi sonrası diyet memnuniyetinin yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Yöntem: Araştırmanın ilk aşamasında, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık, Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde bariatrik cerrahi geçirmiş 217 gönüllü katılımcıdan veri toplanmıştır. Lawshe tekniği doğrultusunda 32 uzmanın görüşü alınarak oluşturulan 54 maddelik, 5'li likert tipinde aday ölçek formu uygulanmıştır. İkinci aşamada ise aynı hastanede bariatrik cerrahi uygulanmış 26 katılımcının, cerrahi sonrası 10. ve 30. günlerde diyet memnuniyetleri ve yaşam kaliteleri değerlendirilmiştir. Bulgular: Kaiser-Meyer-Olkin (KMO=0.857) ve Bartlett Küresellik Testi (χ²=8181.854; p<0.001) sonuçları ve yapılan faktör analizleri ile ölçeğe 50 maddelik dört alt boyutlu bir yapı belirlenmiştir. "Genel Sağlık Durumu", "Psikolojik İyilik Hali", "Bütüncül İyilik Hali" ve "Yaşam Tarzı Değişikliklerine Uyum" alt boyutları toplam varyansın %46.480'ini açıklamaktadır. İç tutarlılık katsayısıyla Cronbach alfa = 0.881 yüksek düzeyde güvenilir bir ölçek elde edilmiştir. Nihai ölçek ile cerrahi olmuş 26 katılımcının yaşam kalitelerinin cerrahi sonrası 30. günde (168.07±19.05), 10. güne (148.80±19.20) göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu (p<0.001) ve diyet memnuniyeti ile yaşam kalitesi arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bu araştırmayla bariatrik cerrahi sonrasında bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden bütüncül olarak değerlendirilebileceği, güvenilir ve geçerli bir yaşam kalitesi ölçeği geliştirilmiştir. Aynı zamanda cerrahi sonrasında, diyet memnuniyetinin yaşam kalitesini destekleyici bir unsur olduğu, hem klinik ekipler hem de sağlık sisteminin etik açıdan güçlü bir destek mekanizması sunmasının önemi vurgulanmaktadır. Anahtar kelimeler: Bariatrik cerrahi, diyet memnuniyeti, yaşam kalitesi