Genel sözlükler için sözlük birim seçimi ölçütleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERDİ BOZKURT
Danışman: Erdoğan Boz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Genel sözlükler dil kullanıcılarının farklı amaçlarla bilgi edinmek için kullandıkları temel başvuru kaynaklarından biridir. Genel sözlüklerin sözcük listesinde dilin genel söz varlığına ait sözlük birimler bulunmalıdır ancak bir dilin genel söz varlığını tespit etmek karmaşık ve zor bir süreçtir. Sözlükselleşme, farklı yapım süreçleri sonucunda oluşturulmuş ya da dilde zaten mevcut olan sözcüklerin veya sözcük öbeklerinin var olan anlamları ile ya da bunlara yeni anlamlar yüklenmesi ile veya başka bir dilden ödünçleme olarak alınıp birer sözlük birim hâline gelmiş yapıların bir sözlüğe dâhil edilme sürecidir. Dolayısıyla dilde sözlükselleşmiş sözlük birimlerin tespit edileceği yer genel dil sözlükleridir. Bunun için genel sözlükler için sözlük birim seçiminin, dili gerçekten temsil edici bir nitelikte yapılması gerekmektedir. Genel sözlükler için sözcük seçiminde bilimselliğin özellikleri olan, ulaştığı sonuçların çelişkiden uzak kendi içinde tutarlı, uzmanlar tarafından test edilebilir, hatalarını görerek daha doğru olana doğru gelişen, birbiriyle bağlantılı, uygun ve mantıkla örgütlenmiş uyumlar seti olması gibi hususlara dikkat edilmelidir.Genel sözlükler için sözlük birim seçiminin bilimsel ölçütlere dayanmaması sözlüğün, dilin söz varlığını tam olarak temsil etmesini engellemektedir. Bu çalışmanın amacı, sözlükselleşme sürecini ele alarak sözlüğü oluşturan temel ögelerden biri olan sözlük birim seçiminin, Türkiye'de ve Avrupa'da farklı sözlük hazırlayıcıları tarafından Türkçenin ve Avrupa'da konuşulan dillerin genel dil sözlüklerinde hangi ölçütlerle yapıldığını saptamak, nitel araştırma ile elde edilen bulgulardan yola çıkarak genel dil sözlükleri için bilimsel sözlük birim seçimi ölçütleri oluşturmaktır.