Eğitimsel zaman çizelgeleme problemleri için çözüm yaklaşımları ve web tabanlı bir karar destek sistemi önerisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Fen Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEHRA KAMIŞLI ÖZTÜRK

Danışman: Müjgan Sağır

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada ilk evrede; üniversitelerde karşılaşılan çok amaçlı eğitimsel zaman çizelgeleme problemlerinin önemli ve olabildiğince çok bileşeni içeren üç türü için kaliteli çözümler veren yöntemlerin geliştirilmesi amacıyla, üç yeni çok amaçlı karma tamsayılı matematiksel model ve iki yeni genetik algoritma sunulmuştur. Faaliyetlerin (ders) kaynaklara (derslik-zaman) atandığı ders-derslik-zaman çizelgeleme problemi (birinci problem) için geliştirilen karma tam sayılı matematiksel model ile literatürde yer alan test problemleri çözdürülmüş ve bir kısmı için en iyi çözüm elde edilmiştir. Büyük boyutlu problemlerin çözümüne hızlı bir şekilde ulaşma ihtiyacı ile bu problem için rassal anahtar temelli bir genetik algoritma da (RKGA) geliştirilmiştir. Ayrıca, problemin çok amaçlı yapısı nedeniyle RKGA'nın uyum değerinin hesaplanması aşamasında çok amaçlı bir GA olan NSGA-II algoritması RKGA'ya entegre edilmiştir. Çalışmada faaliyetlerin kaynaklara atandığı bir diğer problem olan sınav-derslik-zaman çizelgeleme problemi (ikinci problem) için geliştirilen karma tamsayılı matematiksel model gerçek bir problem için en iyi çözümü vermiştir. Bu problemlerin yanı sıra, literatürde diğer eğitimsel zaman çizelgeleme problemlerine nazaran çok az sayıda yer almış olan, bireylerin faaliyetlere atandığı gözetmen-sınav atama probleminin (üçüncü problem) çözümü için çok amaçlı bir karma tamsayılı matematiksel model geliştirilmiştir. Ayrıca, problemin daha sistematik ve gerçekçi bir şekilde ele alınabilmesi için problem parametreleri ve amaçların ağırlıklarını belirlemeye yönelik iki farklı çok ölçütlü model kurulmuştur. Çalışmanın son evresinde, ele alınan tüm problemlerin çözümü için web tabanlı bir karar destek sistemi (KDS) tasarlanmıştır. Hem kullanıcıların tercihlerinin toplandığı hem de ilgili problemler için veritabanına veri girişlerinin yapıldığı arayüzler ile yine ilgili problemin çözümü için gerekli model ve algoritmaların bulunduğu model tabanı KDS'de yer almaktadır.