Posthuman anlayışın sanata etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SANAT VE TASARIM ANASANAT DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DUYGU AYDOĞAN

Danışman: Gülbin Özdamar Akarçay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 21. Yüzyılda artan biyoteknolojilerin etkisiyle makinelerle kaynaşan insanın bilinen anlamının sonuna işaret eden bir kavram olan posthuman anlayış ve onun sanat üzerine olan etkilerine odaklanmaktadır. Kimi yaklaşım biçimleri için insan neslinin tükenmesine doğru bir gidişi imleyen insan sonrası süreci, daha çok biyolojik insanın özelliklerini, doğasını ve tanımını kapsayan bir değişim sürecini vurgulamaktadır. Bu değişim insan bedeninin yanı sıra onun evrendeki konumuyla ilgili bir dönüşümün de habercisidir. Çünkü insanın binlerce yıldır gezegendeki en zeki varlık olarak sürdürdüğü hakimiyeti, kendinden daha zeki olan yapay zekâ gibi türlerin varlığıyla sarsılmaktadır. Bunun yanı sıra yeni teknolojilerin insan bedeni üzerindeki etkin kullanımı insanı ve bedenini bugüne kadar olan kutsal statüsünden indirip, bir protez nesne konumuna getirmiştir. Bu bağlamda çalışma kapsamında posthuman süreçte etkili olduğu düşünülen hümanizm/insanmerkezcilik ve hümanizm karşıtlığının anlatılmasının yanı sıra konu üzerine geliştirilen distopik ve ütopik yaklaşım biçimlerine de yer verilmiştir. Bununla birlikte sanatı üreten olarak insanın tanımını, doğasını ve geleceğini değiştiren teknolojinin, sanat ve sanatçı üzerinde de etkili olduğu gözlemlenmiştir. Geleceğin felsefesini ve dilini oluşturmada etkin rol oynayacağı düşünülen yeni teknolojiler ve oluşturduğu yeni aktörler üzerine yapılan bu çalışmada teknolojinin insanla etkileşiminin yanı sıra hayvan ve çevreyle etkileşimi de gözetilmiştir. Posthuman anlayışın yarattığı yeni düşünce biçimlerini daha eşitlikçi ve yaşam odaklı bir gelecek önerisi için kullanan ve insan sonrası sürece bu açıyla yaklaşan Rosi Bradotti, Donna Harraway gibi kuramcıların fikirlerinden faydalanılmıştır. Bu fikirler ışığında ve çalışmanın sonucunda yapılan özgün yapıtlar ile insanın ve çevresinin maruz kaldığı değişim ve ruh hali ortaya konulmuş ve bu bağlamda fikirler üretilmiştir.