Refik Halid Karay'ın Romanlarında İroni

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OĞUZ YAŞAR YILMAZ

Danışman: İbrahim Şahin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İroni hem felsefe hem de edebiyat alanında merkezi konumda olan bir kavramdır. Temel olarak uyumsuzluğa ya da zıtlığa dayanır ve esasından politik ve eleştirel bir tutumu ifade eder. Bununla birlikte her zaman bir kurban içerdiği için performans süreci mizahla iç içe olan bir kavramdır ve bu yüzden seyirlik bir değer oluşturur. Bir taraftan da ironik hikâyeler hepimizin ironinin kurbanı olduğu noktasında birleşirler. İroni tarihte Sokrates'le birlikte görünürlük kazanmış tarih ilerledikçe retorik, dramatik ve romantik yönlerde gelişim göstermiştir. Refik Halid Karay, bizim edebiyatımızda genellikle mizah yazarı olarak tanınan bir figürdür. İroni doğası gereği mizahla yan yana hatta iç içe bulunan bir kavram olduğu için yazın hayatına Kirpi lakabıyla yazdığı mizahi, siyasi ve eleştirel nitelikteki yazılarıyla giriş yapmış, muhalif duruşu sebebiyle hayatını sürgünlerde geçirmiş, hatta ölüm tehlikesiyle bile karşı karşıya kalmış yazarın eserlerinde ironik görünümler aramak beyhude bir çaba olmayacaktır. Nitekim bu alanda yapılmış çalışmalar mevcuttur. Bununla birlikte bu çalışmalar yazarın kurmaca edebiyat dışında kalan yazılarıyla ve kurmaca edebiyat bağlamındaki hikâyeleriyle ilgilidir. Bu çalışmada Refik Halid Karay'ın romanlarında ironin retorik, dramatik ve romantik yönlerinin izi sürülecek, elde edilen veriler kararlılık ve kararsızlık niteliklerine göre değerlendirilecektir.