Kapalı-açık araç rotalama problemi için model ve metasezgisel çözüm önerileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDURRAHMAN YILDIZ

Danışman: RİFAT AYKUT ARAPOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Klasik Araç Rotalama Probleminde (ARP) araçların tümünün faaliyetlerini tamamladıktan sonra depoya dönmeleri gerekir. Açık Araç Rotalama probleminde ise, araçlar depoya geri dönmezler. Rotalar döngü olmayıp, depodan başlayan yollardır. Kendisine ait bir araç filosu olan şirketler için dağıtım/toplama faaliyetleri ARP olarak modellenebilirken, kendisine ait bir araç filosu olmayan ve dağıtım/toplama faaliyetlerini şirket dışından satın alan firmalar için Açık ARP daha gerçekçi bir modeldir. Bu çalışmada, belirli sayıda (K) araca sahip olan ancak tüm müşterilerin talebinin karşılanamadığı durumlarda dışarıdan da araç teminine izin veren parametrik bir tamsayılı programlama modeli önerilmiştir. Böylece elde edilen model "Kapalı-Açık Araç Rotalama Problemi" olarak isimlendirilmiştir. Model uzaklık temelli olup amaç, araçların kat ettiği toplam mesafeyi enküçüklemektir. Eğer modelde, K parametresi sıfır alınırsa problem bir Açık ARP halini alır. Eğer K tüm müşterilerin talebini karşılayacak kadar alınırsa, bu sefer problem klasik ARP'ye dönüşür. Kapalı Açık ARP her iki problemi de özel durum olarak içermektedir ve bu nedenle iki problemden daha genel bir problemdir. Kapalı-Açık ARP için geliştirilen model ile küçük boyutlu test problemlerinde GAMS ile en iyi çözüm bulunmuş, daha büyük boyutlu problemlerde daha hızlı ve etkin çözüm bulabilmek amacıyla genetik algoritma ve tavlama benzetiminden oluşan bütünsel bir metasezgisel geliştirilmiştir.